Ba mươi được ăn, mồng một tìm đến

5 phút đọc

“Ba mươi được ăn, mồng một tìm đến” là câu tục ngữ dân gian Việt Nam dùng để chỉ trích thói quen chỉ biết hưởng thụ khi có lợi, nhưng khi gặp khó khăn mới tìm đến người khác để nhờ giúp đỡ. Câu nói phản ánh thói vô ơn, cơ hội trong quan hệ con người. Hãy cùng Thanglongwaterpuppet.org tìm hiểu nguồn gốc, ngữ cảnh sử dụng và ý nghĩa sâu xa của câu tục ngữ sâu cay này bên dưới!

“Ba mươi được ăn, mồng một tìm đến” nghĩa là gì?

“Ba mươi được ăn, mồng một tìm đến” là câu tục ngữ có nghĩa là người chỉ nhớ đến ai đó khi cần giúp đỡ, còn lúc sung túc thì quên lãng, không biết ơn người đã giúp mình trước đó. Đây là lời châm biếm thói hám lợi, vô tình nghĩa.

Nghĩa đen: Ngày ba mươi Tết (ngày có nhiều của ăn, tiệc tùng) thì được hưởng, nhưng đến mồng một (ngày thiếu thốn sau Tết) mới nhớ tìm đến người khác để xin ứng, nhờ vả.

Nghĩa bóng: Ẩn dụ cho kiểu người chỉ biết đến khi cần giúp đỡ, còn lúc khá giả thì xa lánh, quên đi những ân nghĩa. Câu tục ngữ mang tính phê phán mạnh mẽ về đạo đức làm người.

Nguồn gốc và xuất xứ của câu “Ba mươi được ăn, mồng một tìm đến”

Câu tục ngữ bắt nguồn từ phong tục Tết Nguyên đán của người Việt, khi ngày ba mươi là đỉnh cao của sự sung túc với tiệc tùng, còn mồng một là lúc bắt đầu thiếu thốn, cần vay mượn. Người xưa quan sát thấy nhiều kẻ chỉ biết hưởng lúc no đủ mà không chia sẻ khi khó khăn.

Sử dụng “Ba mươi được ăn, mồng một tìm đến” khi muốn châm biếm người chỉ nhớ đến khi cần giúp, hoặc cảnh tỉnh về thói vô ơn trong quan hệ xã hội.

Các ví dụ sử dụng với câu “Ba mươi được ăn, mồng một tìm đến”

Câu tục ngữ thường dùng để phê phán hành vi thiếu tình nghĩa trong các mối quan hệ.

Ví dụ 1: Hắn lúc giàu có thì không thèm nhìn ai, đến khi phá sản mới chạy đến nhờ vả, đúng là ba mươi được ăn, mồng một tìm đến.

Phân tích ví dụ 1: Chỉ trích người chỉ biết tìm đến khi gặp khó khăn, còn lúc khá giả thì kiêu ngạo.

Ví dụ 2: Cô ta chỉ gọi điện khi cần mượn tiền, bình thường không hỏi han gì cả, thật là ba mươi được ăn, mồng một tìm đến.

Phân tích ví dụ 2: Minh họa mối quan hệ một chiều, chỉ nhớ khi cần giúp đỡ.

Ví dụ 3: Anh đừng ba mươi được ăn, mồng một tìm đến như vậy, bạn bè phải biết chăm sóc nhau cả lúc vui lẫn lúc khó.

Phân tích ví dụ 3: Khuyên nhủ về cách xử sự có tình nghĩa trong quan hệ bạn bè.

Ví dụ 4: Công ty đối tác lúc hợp đồng béo bở thì làm ngơ, giờ gặp rắc rối mới liên lạc, quả là ba mươi được ăn, mồng một tìm đến.

Phân tích ví dụ 4: Ứng dụng trong quan hệ kinh doanh, phê phán thái độ cơ hội.

Dịch “Ba mươi được ăn, mồng một tìm đến” sang các ngôn ngữ

Tiếng Việt Tiếng Trung Tiếng Anh Tiếng Nhật Tiếng Hàn
Ba mươi được ăn, mồng một tìm đến 三十得吃,初一才来 Present at the feast, absent until in need 良い時だけ享受し、困った時に頼る 좋을 때는 먹고 어려울 때 찾아온다

Kết luận

“Ba mươi được ăn, mồng một tìm đến” là câu tục ngữ châm biếm thói vô ơn, chỉ biết hưởng lợi mà không biết chia sẻ. Câu nói nhắc nhở con người cần giữ chữ tín, biết ơn và duy trì tình nghĩa trong mọi hoàn cảnh, không chỉ nhớ đến người khác khi cần giúp đỡ.