“Có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất” là câu tục ngữ dân gian châm biếm thói hám lợi, chỉ biết tìm đến người khác khi cần giúp đỡ. Câu tục ngữ này có nghĩa là khi gặp khó khăn thì van xin khắp nơi, nhưng khi hết khó khăn thì quên béng đi, không biết đền đáp. Đây là lời phê phán sâu cay về những con người vô ơn, chỉ biết lợi dụng người khác. Hãy cùng Thanglongwaterpuppet.org tìm hiểu nguồn gốc, ngữ cảnh sử dụng và ý nghĩa văn hóa của câu tục ngữ chua chát này bên dưới!
“Có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất” nghĩa là gì?
“Có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất” là câu tục ngữ Việt Nam châm biếm kẻ bạc nghĩa. Câu nói có nghĩa là khi gặp hoạn nạn thì cầu khẩn tứ phương, nhưng khi qua khỏi rồi thì không chịu đền ơn, thậm chí còn bỏ chạy mất hút. Đây là tục ngữ dân gian phổ biến trong cộng đồng người Việt xưa.
Bạn đang xem: Có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất
Nghĩa đen: Khi ốm đau thì lạy lục khắp nơi cầu khấn thần linh chữa bệnh, nhưng khi khỏi bệnh rồi thì không trả công đồng bóng, của lễ cho thầy cúng hay thầy thuốc.
Nghĩa bóng: Chỉ những người chỉ biết nhờ vả khi khó khăn, nhưng khi qua cơn hoạn nạn lại quên sạch ơn nghĩa, không hề đền đáp lại người đã giúp đỡ mình. Câu tục ngữ mang tính phê phán gay gắt về thói vô ơn, bạc nghĩa trong xã hội.
Nguồn gốc và xuất xứ của câu “Có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất”
Câu tục ngữ “Có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất” xuất phát từ đời sống dân gian, phản ánh tập tục cầu bình an xưa kia. Người xưa khi ốm đau thường cầu khấn thần linh, thuê thầy cúng làm lễ, nhưng có người sau khi khỏi bệnh lại trốn không trả tiền công. Từ hiện tượng này, dân gian đúc kết thành câu tục ngữ mang tính cảnh tỉnh.
Sử dụng “Có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất” khi muốn châm biếm, phê phán những người chỉ biết lợi dụng, nhờ vả người khác khi khó khăn nhưng lại vô ơn khi hết chuyện. Câu tục ngữ còn dùng để cảnh tỉnh bản thân không nên trở thành người như vậy.
Các ví dụ sử dụng với câu “Có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất”
Xem thêm : Ăn có nơi, làm có chỗ
Câu tục ngữ thường được dùng để phê phán hành vi vô ơn trong các mối quan hệ xã hội.
Ví dụ 1: “Hồi khó khăn anh ấy nhờ tôi giúp đỡ tài chính suốt mấy năm. Giờ làm ăn phát đạt rồi thì lánh mặt, có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất đúng không?”
Phân tích ví dụ 1: Chỉ trích người bạn quên ơn, chỉ nhớ đến khi cần giúp đỡ nhưng khi thành công lại tránh né.
Ví dụ 2: “Lúc thi đại học nhờ cô giáo kèm thêm miễn phí, giờ đỗ trường top rồi mà chẳng thèm ghé thăm. Có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất thật!”
Phân tích ví dụ 2: Phê phán học sinh vô ơn với thầy cô đã tận tình giúp đỡ mình.
Ví dụ 3: “Khi công ty khủng hoảng, nhân viên cũ đều ở lại hỗ trợ. Chỉ có mấy người kia bỏ đi, đúng là có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất.”
Xem thêm : Máu bò cũng như máu dê
Phân tích ví dụ 3: Đánh giá tiêu cực về những nhân viên thiếu trung thành, bỏ công ty khi gặp khó khăn.
Ví dụ 4: “Hàng xóm lúc nhà cháy ai cũng giúp, giờ xây nhà mới rồi thì đóng cửa không giao thiệp. Quả thật có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất!”
Phân tích ví dụ 4: Lên án người láng giềng chỉ biết nhờ vả khi khó khăn nhưng khi khá giả lại coi thường người xung quanh.
Ví dụ 5: “Mượn tiền lúc kinh doanh thua lỗ, hứa trả ơn khi phát đạt. Giờ giàu rồi mà trốn mất, đúng kiểu có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất.”
Phân tích ví dụ 5: Chỉ trích người vay tiền nhưng không chịu trả nợ khi đã khấm khá.
Dịch “Có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất” sang các ngôn ngữ
| Tiếng Việt | Tiếng Trung | Tiếng Anh | Tiếng Nhật | Tiếng Hàn |
|---|---|---|---|---|
| Có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất | 有难同当,无难各飞 (Yǒu nàn tóng dāng, wú nàn gè fēi) | A friend in need is a friend indeed (ironic usage) | 困った時の神頼み (Komatta toki no kami danomi) | 어려울 때만 찾는다 (Eoryeoul ttaeman chatneunda) |
Kết luận
“Có bệnh thì vái tứ phương, không bệnh đồng lương không mất” là lời cảnh tỉnh sâu sắc về đạo lý làm người. Câu tục ngữ nhắc nhở chúng ta không nên trở thành kẻ vô ơn, chỉ biết lợi dụng người khác khi cần và quên đi khi hết việc.
Nguồn: https://khoangcach.com
Danh mục: Ca dao tục ngữ