Cơ cấu giá trị ngành trồng trọt nước ta như thế nào?

9 phút đọc

Cơ cấu giá trị ngành trồng trọt nước ta gồm 5 nhóm cây trồng: cây lương thực, cây công nghiệp, cây rau đậu, cây ăn quả và cây khác. Trong đó, cây lương thực chiếm tỉ trọng cao nhất nhưng đang giảm dần, còn cây công nghiệp và rau đậu tăng lên, phản ánh xu hướng chuyển sang nền nông nghiệp hàng hóa.

Cơ cấu giá trị ngành trồng trọt nước ta gồm những nhóm nào?

Cơ cấu giá trị sản xuất ngành trồng trọt nước ta được phân chia thành 5 nhóm cây trồng chính. Đây là ngành chiếm khoảng 75% giá trị sản xuất nông nghiệp, giữ vai trò trụ cột trong khu vực nông nghiệp Việt Nam.

Cơ cấu giá trị ngành trồng trọt nước ta
Cơ cấu giá trị ngành trồng trọt nước ta
  • Cây lương thực: lúa, ngô, khoai, sắn – nhóm chiếm tỉ trọng lớn nhất.
  • Cây công nghiệp: gồm cây lâu năm (cà phê, cao su, chè, hồ tiêu, điều) và cây ngắn ngày (mía, lạc, đậu tương, bông).
  • Cây rau đậu: các loại rau và cây họ đậu phục vụ thực phẩm.
  • Cây ăn quả: trái cây nhiệt đới và á nhiệt đới.
  • Cây khác: các loại cây trồng còn lại.

Trong 5 nhóm này, cây lương thực và cây công nghiệp là hai nhóm quyết định phần lớn giá trị và thể hiện rõ nhất sự chuyển dịch cơ cấu.

Nhóm cây trồng chiếm tỉ trọng cao nhất

Trong cơ cấu giá trị sản xuất ngành trồng trọt nước ta, cây lương thực chiếm tỉ trọng cao nhất. Đây là đáp án chuẩn cho dạng câu hỏi trắc nghiệm phổ biến trong chương trình Địa lí lớp 9 và lớp 12.

Theo SGK Địa lí 12 (trang 93), năm 2005 cây lương thực chiếm khoảng 59,2% giá trị sản xuất ngành trồng trọt. Số liệu năm 2002 cho thấy cây lương thực đạt 60,8%, cây công nghiệp 22,7%, còn lại là cây ăn quả, rau đậu và cây khác chiếm 16,5%.

Nguyên nhân cây lương thực dẫn đầu là do lúa gạo chiếm diện tích canh tác lớn nhất cả nước, sản lượng cao và ổn định để bảo đảm an ninh lương thực cho hơn 100 triệu dân. Diện tích và sản lượng lớn kéo theo tổng giá trị sản xuất cao nhất.

Xu hướng chuyển dịch cơ cấu giá trị ngành trồng trọt

Cơ cấu giá trị ngành trồng trọt nước ta không đứng yên mà chuyển dịch theo hướng đa dạng hóa. Xu hướng chung là giảm tỉ trọng cây lương thực, tăng tỉ trọng cây công nghiệp và rau đậu.

Theo tài liệu về kinh tế sản xuất trồng trọt, tỉ trọng cây lương thực giảm từ 66,63% (năm 1990) xuống 63,80% (năm 1999); trong khi cây công nghiệp tăng từ 14,52% (1990) lên 20,66% (1999).

Dù giảm tỉ trọng, cây lương thực vẫn giữ vị trí số một về giá trị. Việc giảm ở đây là giảm tương đối trong cơ cấu, còn giá trị tuyệt đối vẫn tăng đều nhờ năng suất và sản lượng liên tục cải thiện.

Bảng số liệu giá trị sản xuất ngành trồng trọt theo nhóm cây

Để thấy rõ tốc độ tăng trưởng khác nhau giữa các nhóm cây, bảng dưới đây tổng hợp giá trị sản xuất ngành trồng trọt theo giá so sánh 1994 (đơn vị: tỉ đồng), trích từ Bảng 23.1 chương trình Địa lí phổ thông.

Năm Lương thực Rau đậu Cây công nghiệp Cây ăn quả
1990 33.289,6 3.477,0 6.692,3 5.028,5
1995 42.110,4 4.983,6 12.149,4 5.577,6
2000 55.163,1 6.332,4 21.782,0 6.105,9

Từ bảng số liệu, cây công nghiệp có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất: giá trị năm 2000 gấp hơn 3 lần năm 1990. Đây chính là động lực làm thay đổi cơ cấu giá trị toàn ngành.

Ý nghĩa của sự chuyển dịch cơ cấu giá trị trồng trọt

Sự thay đổi cơ cấu giá trị ngành trồng trọt mang nhiều ý nghĩa quan trọng đối với nền kinh tế nông nghiệp. Việc giảm tỉ trọng cây lương thực và tăng cây công nghiệp không phải là dấu hiệu suy giảm mà là bước tiến tích cực.

Thứ nhất, xu hướng này giúp nước ta phá thế độc canh cây lúa, phát huy thế mạnh của nền nông nghiệp nhiệt đới với đất feralit và khí hậu phù hợp cho cây công nghiệp lâu năm.

Thứ hai, cây công nghiệp cung cấp nhiều mặt hàng xuất khẩu giá trị cao như cà phê, cao su, hồ tiêu, điều, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và chuyển nền nông nghiệp sang sản xuất hàng hóa. Việt Nam hiện là một trong những nước xuất khẩu cà phê và hồ tiêu lớn nhất thế giới.

Phân biệt cơ cấu giá trị và cơ cấu diện tích trồng trọt

Nhiều người dễ nhầm lẫn giữa cơ cấu giá trị và cơ cấu diện tích khi làm bài. Đây là hai khái niệm khác nhau cần phân biệt rõ để tránh chọn sai đáp án.

Cơ cấu giá trị sản xuất phản ánh phần đóng góp của mỗi nhóm cây vào tổng giá trị tính bằng tiền. Cây lương thực dẫn đầu về tiêu chí này nhờ quy mô sản lượng lớn.

Cơ cấu diện tích gieo trồng phản ánh tỉ lệ đất canh tác dành cho mỗi loại cây. Cây lương thực cũng chiếm diện tích lớn nhất, song một số cây công nghiệp có giá trị cao trên đơn vị diện tích lại đóng góp giá trị vượt trội so với phần diện tích tương ứng. Vì thế khi đọc đề, cần chú ý từ khóa “giá trị” hay “diện tích” để trả lời chính xác.

Câu hỏi thường gặp về cơ cấu giá trị ngành trồng trọt

Nhóm cây nào chiếm tỉ trọng cao nhất?

Cây lương thực, với khoảng 59,2% giá trị sản xuất trồng trọt năm 2005.

Cơ cấu giá trị trồng trọt gồm mấy nhóm cây?

Năm nhóm: cây lương thực, cây công nghiệp, cây rau đậu, cây ăn quả và cây khác.

Xu hướng chuyển dịch cơ cấu là gì?

Giảm tỉ trọng cây lương thực, tăng tỉ trọng cây công nghiệp và rau đậu.

Ngành trồng trọt chiếm bao nhiêu giá trị sản xuất nông nghiệp?

Khoảng 75% giá trị sản xuất nông nghiệp nước ta.

Tóm lại, cơ cấu giá trị ngành trồng trọt nước ta gồm 5 nhóm cây, trong đó cây lương thực chiếm tỉ trọng cao nhất nhưng đang giảm dần, nhường chỗ cho cây công nghiệp và rau đậu tăng lên. Sự chuyển dịch này thể hiện quá trình đa dạng hóa và thương mại hóa nông nghiệp, phát huy thế mạnh nhiệt đới và nâng cao hiệu quả kinh tế của ngành trồng trọt Việt Nam.