Kinh đô của nước Âu Lạc đóng ở đâu? Giải đáp lịch sử

8 phút đọc

Kinh đô của nước Âu Lạc đóng ở Cổ Loa, nay thuộc huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội. Đây là kinh đô do An Dương Vương (Thục Phán) xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ III trước Công nguyên, gắn liền với tòa thành Cổ Loa nổi tiếng.

Kinh đô của nước Âu Lạc đóng ở đâu?

Kinh đô của nước Âu Lạc đóng ở Cổ Loa (còn gọi là Phong Khê), nay thuộc xã Cổ Loa, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội. Sau khi hợp nhất hai bộ tộc Âu Việt và Lạc Việt, An Dương Vương lập nên nhà nước Âu Lạc và chọn nơi đây làm trung tâm chính trị của đất nước vào khoảng thế kỷ thứ III trước Công nguyên (khoảng năm 208 TCN).

Kinh đô của nước Âu Lạc đóng ở đâu
Kinh đô của nước Âu Lạc đóng ở đâu

Việc dời trung tâm đất nước từ vùng núi Nghĩa Lĩnh (Phú Thọ) — kinh đô cũ của các Vua Hùng — về vùng đồng bằng Cổ Loa đánh dấu một bước chuyển quan trọng. Đây là quyết định thể hiện tầm nhìn chiến lược của An Dương Vương trong buổi đầu dựng nước.

Vì sao An Dương Vương chọn Cổ Loa làm kinh đô?

An Dương Vương lựa chọn Cổ Loa dựa trên nhiều lợi thế về vị trí địa lý và quân sự. Những lý do chính bao gồm:

  • Vị trí trung tâm: Cổ Loa nằm ở đỉnh tam giác châu thổ sông Hồng, là nơi giao lưu quan trọng của cả đường thủy lẫn đường bộ.
  • Kiểm soát thuận lợi: Từ đây có thể kiểm soát được cả vùng đồng bằng lẫn vùng sơn địa, thuận lợi cho việc quản lý đất nước.
  • Đất đai trù phú: Vùng đồng bằng Bắc Bộ rộng lớn, đông dân cư, phù hợp phát triển nông nghiệp và giao thương.
  • Địa thế phòng thủ: Nơi đây được bao bọc bởi sông Hoàng Giang, nối thông với sông Hồng và sông Cầu, tạo thế phòng ngự vững chắc.

Nhờ những ưu thế này, Cổ Loa vừa là trung tâm hành chính, vừa là pháo đài quân sự kiên cố bảo vệ nhà nước Âu Lạc trước nguy cơ ngoại xâm.

Thành Cổ Loa — biểu tượng của kinh đô Âu Lạc

Gắn liền với kinh đô Âu Lạc là tòa thành Cổ Loa, công trình kiến trúc quân sự tiêu biểu do An Dương Vương cho xây dựng. Tương truyền thành có chín vòng xoáy hình trôn ốc nên dân gian còn gọi là “thành Ốc” hay “Loa thành”.

Trải qua sự tàn phá của thời gian và chiến tranh, hiện thành chỉ còn ba vòng: thành nội, thành trung và thành ngoại. Thành ngoại có chu vi khoảng 8km, được xây theo phương pháp đào đất tới đâu khoét hào tới đó rồi đắp thành, xây lũy liền kề. Chiều cao trung bình các bức tường thành từ 4–5 mét, có chỗ cao tới 8–12 mét.

Theo tư liệu khảo cổ, ước tính khối lượng đất đào đắp để xây thành lên tới hơn 2 triệu mét khối. Con số khổng lồ này cho thấy trình độ tổ chức xã hội và khả năng huy động nhân lực ở mức cao của người Việt cổ thời kỳ đó. Năm 1962, thành Cổ Loa được Nhà nước xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.

Vai trò của Cổ Loa qua các thời kỳ lịch sử

Cổ Loa không chỉ là kinh đô một thời của Âu Lạc mà còn giữ vị thế quan trọng trong nhiều giai đoạn lịch sử về sau. Đây là mảnh đất chứng kiến nhiều dấu mốc dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Vào thế kỷ X, sau khi đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng, Ngô Quyền tiếp tục chọn Cổ Loa làm nơi đóng đô, khẳng định nền độc lập tự chủ sau hơn một nghìn năm Bắc thuộc. Điều này cho thấy giá trị chiến lược bền vững của vùng đất Cổ Loa suốt chiều dài lịch sử.

Ngày nay, khu di tích Cổ Loa là một quần thể phong phú gồm đình, đền, chùa, am, miếu. Trong đền thờ An Dương Vương có tượng vua bằng đồng, phía trước là Giếng Ngọc gắn với truyền thuyết Mỵ Châu – Trọng Thủy. Nơi đây trở thành điểm tham quan, du lịch và giáo dục lịch sử độc đáo của Thủ đô Hà Nội, nơi các loại hình nghệ thuật truyền thống như múa rối nước — được các đơn vị như Nhà hát Múa rối Thăng Long (Thanglongwaterpuppet) gìn giữ — tiếp tục kể lại những câu chuyện lịch sử và văn hóa của vùng đất kinh kỳ.

Câu hỏi thường gặp về kinh đô nước Âu Lạc

Kinh đô Âu Lạc nay thuộc địa phận nào?

Kinh đô Cổ Loa nay thuộc xã Cổ Loa, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội.

Ai là người lập kinh đô Cổ Loa?

An Dương Vương (Thục Phán), người sáng lập nhà nước Âu Lạc, đã chọn Cổ Loa làm kinh đô.

Cổ Loa còn có tên gọi nào khác?

Cổ Loa còn được gọi là Phong Khê, thành Ốc hoặc Loa thành do có hình xoáy trôn ốc.

Tóm lại, kinh đô của nước Âu Lạc đóng ở Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội ngày nay), gắn liền với tòa thành Cổ Loa do An Dương Vương xây dựng từ thế kỷ thứ III trước Công nguyên. Đây là một trong những di tích lịch sử lâu đời và quan trọng bậc nhất, minh chứng cho trí tuệ và tinh thần dựng nước của người Việt cổ.