Lý Thường Kiệt xây dựng hệ thống phòng ngự chống Tống ở sông Như Nguyệt — một đoạn của sông Cầu, nay thuộc địa phận tỉnh Bắc Ninh. Phòng tuyến này trở thành nơi diễn ra trận quyết chiến chiến lược năm 1077, chặn đứng đường tiến của quân Tống vào kinh thành Thăng Long.
Lý Thường Kiệt xây dựng hệ thống phòng ngự chống Tống ở đâu?
Sau khi rút quân về nước từ chiến dịch đánh phủ đầu vào châu Ung, châu Khâm, châu Liêm (1075–1076), Lý Thường Kiệt cho xây dựng hệ thống phòng ngự chống Tống trên sông Như Nguyệt. Sông Như Nguyệt là tên gọi của một đoạn sông Cầu, chảy qua vùng đất nay thuộc tỉnh Bắc Ninh.
Bạn đang xem: Lý Thường Kiệt xây dựng hệ thống phòng ngự chống Tống ở đâu?

Theo Sách giáo khoa Lịch sử lớp 7, đây là phòng tuyến chính do đích thân Lý Thường Kiệt chỉ huy xây dựng. Con sông chặn ngang mọi ngả đường bộ từ Quảng Tây (Trung Quốc) tiến vào Thăng Long, khiến quân Tống buộc phải vượt sông nếu muốn tiến sâu vào nội địa Đại Việt.
Vì sao Lý Thường Kiệt chọn sông Như Nguyệt làm phòng tuyến?
Sông Như Nguyệt được chọn không phải ngẫu nhiên mà dựa trên tính toán chiến lược về địa hình. Vị trí này hội tụ nhiều lợi thế phòng thủ tự nhiên khó vượt qua.
- Chiến hào tự nhiên hiểm yếu: Sông Như Nguyệt vừa rộng vừa sâu, như một chiến hào tự nhiên mà quân giặc rất khó vượt qua bằng đường bộ.
- Chặn ngang đường tiến vào Thăng Long: Con sông cắt ngang tất cả các tuyến đường bộ nối từ biên giới phía Bắc xuống kinh thành, buộc địch phải dừng lại tại đây.
- Địa hình liên hoàn: Khu vực phòng thủ chạy dài từ chân núi Tam Đảo (vùng Đa Phúc), nhiều đoạn núi ăn sát bờ sông, tạo thành thế phòng ngự tự nhiên vững chắc.
Nhờ địa hình này, quân nhà Lý không cần dựng chiến lũy dài suốt bờ nam mà chỉ tập trung xây dựng ở những đoạn giao thông trọng yếu như Như Nguyệt, Thị Cầu và Vạn Xuân.
Cấu tạo của phòng tuyến sông Như Nguyệt
Phòng tuyến Như Nguyệt kết hợp giữa địa hình sông nước tự nhiên và hệ thống công trình phòng thủ do con người dựng lên. Chiến lũy được thiết kế nhiều lớp nhằm ngăn cản tối đa bước tiến của bộ binh Tống.
Chiến lũy chính được đắp bằng đất, phía ngoài đóng cọc tre dày nhiều tầng làm giậu chắn. Kết hợp với lũy tre và hào sâu, phòng tuyến tạo nên thế trận “lấy yếu chống mạnh” đặc trưng trong nghệ thuật quân sự của Lý Thường Kiệt.
Xem thêm : Sở thú bị cháy con gì chạy ra đầu tiên? Giải đáp câu đố
Song song với bộ binh do Lý Thường Kiệt trực tiếp chỉ huy, lực lượng thủy binh do các tướng Hoằng Chân, Chiêu Văn và Lý Kế Nguyên dẫn đầu được bố trí để chặn thủy quân địch, không cho chúng tiến sâu hỗ trợ cánh quân đường bộ.
Diễn biến trận chiến trên phòng tuyến Như Nguyệt (1077)
Đầu năm 1077, đại quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy tràn xuống nhưng bị chặn đứng tại bờ Bắc sông Cầu. Diễn biến trận đánh trải qua nhiều giai đoạn quyết liệt.
- Giai đoạn tấn công: Quân Tống bắc cầu phao, đóng bè lớn nhiều lần ào ạt vượt sông đánh úp phòng tuyến, nhưng đều bị quân nhà Lý phản công mãnh liệt, đẩy lùi về bờ Bắc.
- Giai đoạn cầm cự: Không vượt được sông, quân Tống chuyển sang phòng ngự, quân sĩ ngày càng mệt mỏi, chán nản và tổn thất dần.
- Giai đoạn phản công: Cuối mùa xuân 1077, Lý Thường Kiệt mở cuộc tấn công lớn, đánh úp bất ngờ khiến quân Tống thua to.
Giữa lúc quân giặc suy kiệt, Lý Thường Kiệt chủ động đề nghị “giảng hòa” để kết thúc chiến tranh bằng biện pháp mềm dẻo. Quách Quỳ chấp nhận và vội vã rút quân về nước.
Bài thơ thần “Nam quốc sơn hà” trên phòng tuyến Như Nguyệt
Gắn liền với phòng tuyến Như Nguyệt là bài thơ “Nam quốc sơn hà”, được cho là do Lý Thường Kiệt cho ngâm vang trong đêm tại đền thờ ven sông. Đây được xem là bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên của Việt Nam.
Bài thơ khẳng định chủ quyền lãnh thổ và ý chí bảo vệ đất nước của dân tộc Đại Việt. Về mặt quân sự, đây là đòn “công tâm” đánh vào tâm lý quân địch, làm suy sụp tinh thần binh sĩ Tống, góp phần vào chiến thắng chung.
Di tích phòng tuyến sông Như Nguyệt ngày nay
Cụm di tích phòng tuyến sông Như Nguyệt hiện thuộc địa phận xã Tam Giang, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Đây là địa danh lịch sử gắn liền với chiến thắng chống Tống năm 1077.
Khu di tích bao gồm bến sông Như Nguyệt, chùa Như Nguyệt và chùa Bồ Vàng — nơi từng là điểm tập kết quân của nhà Lý trong trận quyết chiến. Nhiều hiện vật cổ có giá trị vẫn được bảo lưu, phản ánh dấu ấn lịch sử của vùng đất này.
Ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Như Nguyệt
Xem thêm : Đới khí hậu chiếm diện tích lớn nhất ở Bắc Mỹ là gì?
Trận Như Nguyệt là trận đánh mang tính quyết định của cuộc Chiến tranh Tống – Việt (1075–1077) và là trận cuối cùng của triều Tống trên đất Đại Việt. Chiến thắng này thể hiện tài thao lược kiệt xuất của Lý Thường Kiệt.
Nghệ thuật quân sự của ông kết hợp nhuần nhuyễn tư tưởng “tiên phát chế nhân” (đánh trước để chế ngự) với phòng ngự chủ động và cách kết thúc chiến tranh khôn khéo. Chiến thắng đã bảo vệ vững chắc nền độc lập của Đại Việt, đập tan tham vọng xâm lược của nhà Tống.
Câu hỏi thường gặp về phòng tuyến chống Tống của Lý Thường Kiệt
Sông Như Nguyệt ngày nay là sông nào?
Sông Như Nguyệt là tên gọi một đoạn của sông Cầu, chảy qua địa phận tỉnh Bắc Ninh ngày nay.
Phòng tuyến Như Nguyệt được xây dựng vào năm nào?
Được xây dựng đầu năm 1076, sau khi Lý Thường Kiệt rút quân về từ chiến dịch đánh châu Ung, châu Khâm, châu Liêm.
Ai chỉ huy quân Tống trong trận Như Nguyệt?
Đại quân Tống trong trận Như Nguyệt do tướng Quách Quỳ chỉ huy.
Chiến lũy phòng tuyến được làm bằng gì?
Chiến lũy đắp bằng đất, phía ngoài đóng cọc tre dày nhiều tầng làm giậu, kết hợp lũy tre và hào sâu.
Tóm lại, Lý Thường Kiệt đã xây dựng hệ thống phòng ngự chống Tống trên sông Như Nguyệt — đoạn sông Cầu thuộc Bắc Ninh ngày nay. Việc lựa chọn địa điểm hiểm yếu này cùng chiến lũy đất – cọc tre kiên cố đã tạo nên chiến thắng vang dội năm 1077, khẳng định tài năng quân sự lỗi lạc của ông trong lịch sử giữ nước của dân tộc.
Nguồn: https://khoangcach.com
Danh mục: Kiến thức