Muốn tìm số bị trừ ta làm thế nào? Giải đáp toán học

8 phút đọc

Muốn tìm số bị trừ, ta lấy hiệu cộng với số trừ. Đây là quy tắc cơ bản trong Toán tiểu học. Công thức tổng quát: Số bị trừ = Hiệu + Số trừ. Ví dụ x − 25 = 30 thì x = 30 + 25 = 55.

Muốn tìm số bị trừ ta làm thế nào?

Muốn tìm số bị trừ chưa biết, ta lấy hiệu cộng với số trừ. Trong phép trừ có dạng a − b = c, với a là số bị trừ, b là số trừ và c là hiệu, thì công thức tìm số bị trừ là: a = c + b (Số bị trừ = Hiệu + Số trừ).

Muốn tìm số bị trừ ta làm thế nào
Muốn tìm số bị trừ ta làm thế nào

Quy tắc này xuất phát từ mối quan hệ ngược giữa phép cộng và phép trừ. Khi đã biết hiệu và số trừ, ta cộng hai giá trị này lại để khôi phục số ban đầu. Đây là kiến thức nền của chương trình Toán lớp 2 và lớp 3 theo sách giáo khoa Kết nối tri thức, Chân trời sáng tạo và Cánh diều.

Ví dụ minh họa: Cho phép tính x − 18 = 26. Áp dụng quy tắc, ta có x = 26 + 18 = 44. Vậy số bị trừ cần tìm là 44.

Công thức tìm số bị trừ và cách trình bày bài giải

Để làm đúng dạng bài tìm số bị trừ, học sinh cần nắm công thức và trình bày theo từng bước rõ ràng. Dưới đây là các bước chuẩn khi giải:

  • Bước 1 — Xác định thành phần: Nhận diện đâu là số bị trừ (chưa biết, thường là x), đâu là số trừ và hiệu trong phép tính.
  • Bước 2 — Áp dụng công thức: Viết x = Hiệu + Số trừ.
  • Bước 3 — Thực hiện phép cộng: Đặt tính rồi tính để ra kết quả.
  • Bước 4 — Kết luận: Ghi rõ giá trị x cần tìm.

Cách trình bày mẫu với phép tính x − 12 = 8: viết x = 8 + 12, sau đó x = 20. Vậy số bị trừ là 20. Việc trình bày đủ bước giúp học sinh tránh nhầm lẫn giữa các quy tắc.

Bảng ví dụ tìm số bị trừ theo từng phép tính

Bảng dưới đây tổng hợp các ví dụ điển hình để luyện tập, áp dụng công thức Số bị trừ = Hiệu + Số trừ:

Phép tính Số trừ Hiệu Cách tính Số bị trừ (x)
x − 25 = 30 25 30 30 + 25 55
x − 18 = 19 18 19 19 + 18 37
x − 40 = 20 40 20 20 + 40 60
x − 47 = 118 47 118 118 + 47 165
x − 6 = 3 6 3 3 + 6 9

Qua bảng trên, có thể thấy dù số lớn hay nhỏ, cách làm luôn giống nhau: lấy hiệu cộng số trừ. Học sinh nên luyện nhiều phép để ghi nhớ quy tắc một cách tự nhiên.

Phân biệt tìm số bị trừ và tìm số trừ

Nhiều học sinh nhầm lẫn giữa hai quy tắc do chúng nghe khá giống nhau. Bảng so sánh dưới đây giúp phân biệt rõ ràng hai dạng bài trong phép trừ:

Thành phần cần tìm Quy tắc Công thức Ví dụ
Số bị trừ Lấy hiệu cộng với số trừ a = c + b x − 10 = 5 → x = 15
Số trừ Lấy số bị trừ trừ đi hiệu b = a − c 17 − x = 4 → x = 13

Điểm mấu chốt để không nhầm: tìm số bị trừ thì cộng, tìm số trừ thì trừ. Số bị trừ đứng đầu phép tính nên giá trị của nó luôn lớn nhất, vì thế phải cộng để ra kết quả.

Ứng dụng tìm số bị trừ trong bài toán có lời văn

Dạng tìm số bị trừ thường xuất hiện trong bài toán thực tế lớp 2, lớp 3. Đề bài thường cho biết phần đã lấy đi và phần còn lại, yêu cầu tìm số lượng ban đầu.

Ví dụ: Trong hộp có một số viên kẹo. Sau khi hai chị em ăn 8 viên, trong hộp còn lại 28 viên. Hỏi lúc đầu hộp có bao nhiêu viên kẹo?

Cách giải: Số kẹo lúc đầu chính là số bị trừ chưa biết. Ta lấy số kẹo còn lại cộng với số kẹo đã ăn: 28 + 8 = 36. Vậy lúc đầu hộp có 36 viên kẹo. Đây là ứng dụng trực tiếp của quy tắc tìm số bị trừ vào tình huống đời sống.

Mẹo giúp học sinh ghi nhớ quy tắc tìm số bị trừ

Việc học thuộc quy tắc suông thường khiến trẻ mau quên. Dưới đây là một số mẹo thực tế giúp học sinh nắm chắc kiến thức lâu dài:

  • Học bằng câu vần: Ghi nhớ câu “Số bị trừ — hiệu cộng số trừ” để dễ đọc và dễ thuộc.
  • Kiểm tra ngược: Sau khi tìm ra x, thay lại vào phép tính ban đầu để xác minh kết quả đúng.
  • Ôn tập hằng ngày: Phụ huynh nên cho trẻ nhắc lại ba quy tắc phép trừ mỗi ngày để tạo phản xạ.
  • Gắn với hình ảnh: Dùng vật thật như viên kẹo, que tính để trẻ hình dung số ban đầu bị lấy đi.

Kết hợp nhiều phương pháp giúp trẻ hiểu bản chất thay vì học vẹt, từ đó áp dụng linh hoạt vào các dạng bài khác nhau.

Câu hỏi thường gặp về tìm số bị trừ

Muốn tìm số bị trừ ta lấy gì cộng với gì?

Ta lấy hiệu cộng với số trừ. Công thức: Số bị trừ = Hiệu + Số trừ.

Tìm số bị trừ khác tìm số trừ như thế nào?

Tìm số bị trừ thì cộng, còn tìm số trừ thì lấy số bị trừ trừ đi hiệu.

Bài tìm số bị trừ học ở lớp mấy?

Dạng bài này được học ở Toán lớp 2 và củng cố lại ở lớp 3.

Trong phép tính x − 45 = 120 thì x bằng bao nhiêu?

x = 120 + 45 = 165. Số bị trừ cần tìm là 165.

Tóm lại, muốn tìm số bị trừ ta chỉ cần lấy hiệu cộng với số trừ theo công thức Số bị trừ = Hiệu + Số trừ. Đây là quy tắc nền tảng, dễ nhớ nếu học sinh luyện tập thường xuyên và biết cách kiểm tra ngược kết quả. Nắm vững dạng bài này sẽ giúp trẻ tự tin giải các bài toán tìm thành phần chưa biết trong phép trừ.