Nét độc đáo trong cách đánh giặc của Ngô Quyền là gì?

12 phút đọc

Nét độc đáo trong cách đánh giặc của Ngô Quyền thể hiện ở việc tận dụng địa thế hiểm trở của sông Bạch Đằng, sáng tạo trận địa cọc ngầm kết hợp quy luật thủy triều, và bố trí lực lượng mai phục linh hoạt để nhử rồi tiêu diệt gọn thủy quân Nam Hán năm 938. Đây là đỉnh cao nghệ thuật quân sự lấy yếu thắng mạnh của dân tộc.

Nét độc đáo trong cách đánh giặc của Ngô Quyền là gì?

Nét độc đáo trong nghệ thuật đánh giặc của Ngô Quyền tại trận Bạch Đằng năm 938 thể hiện qua ba điểm nổi bật. Đó là tận dụng địa thế tự nhiên, sáng tạo trận địa cọc ngầm gắn với thủy triều, và tổ chức lực lượng hợp lý để nhử địch.

Nét độc đáo trong cách đánh giặc của Ngô Quyền
Nét độc đáo trong cách đánh giặc của Ngô Quyền

Cụ thể, Ngô Quyền đã tận dụng địa thế hiểm trở của sông Bạch Đằng để xây dựng trận địa; sáng tạo cách dùng cọc ngầm kết hợp quy luật lên xuống của con nước; và bố trí bộ binh mai phục hai bên bờ, dùng thuyền nhỏ nghi binh lừa địch. Ba yếu tố này kết hợp tạo nên một thế trận hoàn hảo, tiêu diệt hoàn toàn đội thủy quân hùng hậu của quân Nam Hán.

Tận dụng địa thế hiểm trở của sông Bạch Đằng

Điểm độc đáo đầu tiên là Ngô Quyền chủ động chọn cửa sông Bạch Đằng làm nơi quyết chiến. Đây là quyết định thể hiện tầm nhìn chiến lược sắc bén, dựa trên việc nghiên cứu kỹ đường tiến quân của địch.

Ông dự đoán quân Nam Hán sẽ tiến vào nước ta theo đường sông Bạch Đằng. Vùng cửa sông này có địa hình đặc biệt thuận lợi cho việc bày binh bố trận, với hai bên bờ nhiều cây cối rậm rạp che giấu lực lượng mai phục.

Theo tài liệu lịch sử, khi thủy triều lên từ nửa đêm về sáng, nước trải rộng ra hai bên bờ đến hơn 2 km. Đến gần trưa, triều rút mạnh và chảy ra rất nhanh. Ngô Quyền đã biến chính đặc điểm địa hình và tự nhiên này thành vũ khí lợi hại chống lại kẻ thù.

Sáng tạo trận địa cọc ngầm kết hợp thủy triều

Nét độc đáo nổi bật nhất là sáng tạo trận địa bãi cọc ngầm gắn với quy luật thủy triều. Đây là ý tưởng quân sự chưa từng có tiền lệ, thể hiện trí tuệ vượt trội của Ngô Quyền.

Ông cho quân đóng hàng nghìn cọc gỗ lớn, đầu vót nhọn và bịt sắt, cắm xuống lòng sông ở những nơi hiểm yếu. Cơ chế hoạt động của trận địa này dựa trên sự phối hợp chặt chẽ với con nước:

  • Khi thủy triều lên: Bãi cọc bị nước che phủ hoàn toàn, quân địch không thể phát hiện khi tiến vào.
  • Khi thủy triều rút: Bãi cọc nhô lên, trở thành cạm bẫy chết người khiến thuyền địch mắc kẹt và vỡ tan.
  • Thời điểm phản công: Quân ta chọn đúng lúc nước rút nhanh để tổng tấn công, dồn địch vào bãi cọc.

Cách đánh này biến con nước thủy triều tự nhiên thành đồng minh, giúp quân ta lấy yếu thắng mạnh trước đội thuyền chiến đông đảo của Nam Hán.

Bố trí lực lượng linh hoạt, dùng kế nghi binh

Ngô Quyền còn thể hiện tài thao lược qua cách tổ chức và bố trí lực lượng khoa học. Ông kết hợp nhuần nhuyễn giữa nghi binh, mai phục và tổng phản công.

Ông sử dụng các chiến thuyền nhỏ, nhẹ để ra khiêu chiến, giả vờ thua rồi rút chạy nhằm nhử địch vượt qua bãi cọc ngầm lúc nước triều đang lên. Đồng thời, các cánh quân bộ binh được bố trí mai phục ở hai bên bờ sông, ẩn trong những vùng cây cối rậm rạp.

Khi thủy triều rút, quân thủy và quân bộ phối hợp đồng loạt đổ ra đánh. Quân ta từ phía thượng lưu đánh mạnh xuống, quân mai phục hai bên bờ đánh tạt ngang, tạo thành thế bao vây tiêu diệt gọn quân địch.

Diễn biến trận Bạch Đằng năm 938

Để thấy rõ sự tài tình trong cách đánh, cần nhìn lại diễn biến cụ thể của trận đánh. Toàn bộ trận Bạch Đằng diễn ra chóng vánh nhưng vô cùng quyết đoán.

Cuối năm 938, đoàn binh thuyền Nam Hán do Lưu Hoằng Tháo chỉ huy tiến vào cửa biển Bạch Đằng. Thấy quân Ngô Quyền chỉ có thuyền nhẹ, quân ít, địch chủ quan hùng hổ tiến vào.

Ngô Quyền cho toán thuyền nhẹ ra nhử địch lúc triều lên, đợi nước rút mới dốc toàn lực đánh quật trở lại. Thuyền lớn của Nam Hán mắc cạn, bị cọc đâm thủng vỡ tan, Lưu Hoằng Tháo bỏ mạng cùng hơn nửa quân sĩ.

Vua Nam Hán đang cầm quân tiếp ứng ở biên giới không kịp trở tay. Khi nghe tin Hoằng Tháo tử trận, ông đành thu nhặt tàn quân rút lui, chính thức từ bỏ giấc mộng xâm lược.

So sánh nghệ thuật cọc ngầm Bạch Đằng qua các thời kỳ

Cách đánh cọc ngầm của Ngô Quyền không chỉ độc đáo mà còn để lại di sản quân sự lâu dài. Nghệ thuật này được các danh tướng đời sau kế thừa và phát triển trên chính dòng sông Bạch Đằng.

Bảng dưới đây tổng hợp ba chiến thắng vang dội trên sông Bạch Đằng trong lịch sử dân tộc:

Năm Người chỉ huy Kẻ thù
938 Ngô Quyền Quân Nam Hán
981 Lê Đại Hành Quân Tống
1288 Trần Hưng Đạo Quân Nguyên Mông

Việc Lê Đại Hành và Trần Hưng Đạo tiếp tục vận dụng chiến thuật bãi cọc cho thấy sáng tạo của Ngô Quyền là nền móng cho nghệ thuật quân sự Việt Nam. Ngày nay, khu di tích Bạch Đằng Giang tại Hải Phòng là nơi tưởng niệm cả ba vị anh hùng dân tộc này.

Ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Bạch Đằng năm 938

Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 mang ý nghĩa lịch sử vô cùng to lớn đối với dân tộc Việt Nam. Đây là mốc son chói lọi khép lại một chương dài trong lịch sử dựng nước và giữ nước.

Chiến thắng này đã chấm dứt hơn 1000 năm Bắc thuộc, mở ra thời kỳ độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc. Mùa xuân năm 939, Ngô Quyền xưng Vương, chọn Cổ Loa làm kinh đô, đặt trăm quan và chế định triều nghi, khẳng định ý thức tự chủ sâu sắc.

Sử gia Lê Văn Hưu từng ca ngợi Ngô Quyền lấy quân mới hợp của nước Việt mà đánh tan trăm vạn quân của Lưu Hoằng Tháo, khiến người phương Bắc không dám sang xâm lược nữa. Trận Bạch Đằng vì thế được xem là đỉnh cao của nghệ thuật quân sự Việt Nam thời kỳ đầu độc lập.

Câu hỏi thường gặp về cách đánh giặc của Ngô Quyền

Ngô Quyền chọn nơi nào làm trận địa quyết chiến?

Ông chọn cửa sông Bạch Đằng, nơi có địa thế hiểm trở và thủy triều lên xuống mạnh, làm nơi quyết chiến với quân Nam Hán.

Ngô Quyền dùng vũ khí gì để đánh chìm thuyền địch?

Ông cho đóng hàng nghìn cọc gỗ nhọn bịt sắt xuống lòng sông, tạo thành bãi cọc ngầm đâm thủng thuyền giặc.

Chủ tướng quân Nam Hán trong trận Bạch Đằng là ai?

Chủ tướng là Lưu Hoằng Tháo, con vua Nam Hán, đã tử trận cùng hơn nửa quân sĩ trong trận đánh.

Chiến thắng Bạch Đằng 938 có ý nghĩa gì?

Chiến thắng chấm dứt hơn 1000 năm Bắc thuộc, mở ra thời kỳ độc lập tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam.

Tóm lại, nét độc đáo trong cách đánh giặc của Ngô Quyền là sự kết hợp tài tình giữa tận dụng địa thế tự nhiên, sáng tạo trận địa cọc ngầm gắn với thủy triều và bố trí lực lượng linh hoạt để nhử rồi tiêu diệt địch. Nghệ thuật quân sự lấy yếu thắng mạnh này không chỉ mang lại chiến thắng vẻ vang năm 938 mà còn trở thành di sản quý báu, được các thế hệ danh tướng Việt Nam kế thừa và phát huy trong công cuộc bảo vệ đất nước.