Ảnh tạo bởi gương phẳng có 3 tính chất cơ bản: là ảnh ảo (không hứng được trên màn chắn), có kích thước bằng vật, và cách gương một khoảng bằng khoảng cách từ vật đến gương. Nói cách khác, ảnh và vật luôn đối xứng nhau qua mặt gương phẳng.
Nêu tính chất của ảnh tạo bởi gương phẳng
Theo chương trình Khoa học Tự nhiên lớp 7, ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng có ba tính chất sau đây. Đây là kiến thức trọng tâm trong Bài học về ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng.
Bạn đang xem: Nêu tính chất của ảnh tạo bởi gương phẳng chi tiết

- Là ảnh ảo: Ảnh không hứng được trên màn chắn dù đặt màn ở bất kỳ vị trí nào sau gương.
- Kích thước bằng vật: Ảnh có độ lớn đúng bằng vật, không phụ thuộc vào khoảng cách đặt vật.
- Đối xứng qua gương: Khoảng cách từ ảnh đến gương bằng khoảng cách từ vật đến gương.
Ba tính chất trên áp dụng cho mọi vật đặt trước gương phẳng, bất kể vật lớn hay nhỏ, đặt gần hay xa mặt gương.
Ảnh ảo không hứng được trên màn chắn
Tính chất đầu tiên của ảnh tạo bởi gương phẳng là ảnh ảo. Ảnh ảo là ảnh không thể hứng được trên màn chắn, khác với ảnh thật do thấu kính hội tụ tạo ra.
Nguyên nhân là các tia sáng từ vật chiếu tới gương cho tia phản xạ phân kỳ, không cắt nhau. Khi kéo dài các tia phản xạ ra phía sau gương, chúng mới gặp nhau tại một điểm, đó chính là ảnh ảo.
Vì không có ánh sáng thật đi tới vị trí ảnh, nên đặt màn chắn sau gương cũng không bắt được ảnh. Mắt người vẫn nhìn thấy ảnh vì não tự động kéo dài các tia phản xạ vào trong gương.
Kích thước ảnh bằng kích thước vật
Tính chất thứ hai là ảnh có độ lớn bằng vật. Ảnh A’B’ của vật AB qua gương phẳng luôn có kích thước đúng bằng vật, không bị phóng to hay thu nhỏ.
Điều này khác hẳn với gương cầu lồi cho ảnh nhỏ hơn vật, hay gương cầu lõm có thể cho ảnh lớn hơn vật. Đặc điểm này lý giải vì sao gương phẳng được dùng để soi và phản chiếu hình ảnh trung thực trong đời sống.
Dù đặt vật sát gương hay ra xa gương, kích thước ảnh vẫn giữ nguyên. Cảm giác ảnh “nhỏ đi” khi lùi xa chỉ là do góc nhìn thay đổi, không phải kích thước thực của ảnh.
Ảnh và vật đối xứng nhau qua gương
Xem thêm : XII là thế kỷ bao nhiêu? Giải đáp cách đọc số La Mã
Tính chất thứ ba là ảnh và vật đối xứng nhau qua mặt gương. Khoảng cách từ một điểm của vật đến mặt gương luôn bằng khoảng cách từ ảnh của điểm đó đến mặt gương.
Ví dụ, nếu vật cách gương 10 cm thì ảnh cũng nằm sau gương đúng 10 cm. Đường nối vật và ảnh vuông góc với mặt gương, và mặt gương chính là mặt phẳng đối xứng của cặp vật – ảnh.
Tính đối xứng này cũng giải thích hiện tượng ảnh bị “lộn trái phải”: chữ viết soi trước gương phẳng hiện ra ngược chiều so với bản gốc.
Bảng tổng hợp ba tính chất của ảnh qua gương phẳng
Để dễ ghi nhớ và ôn tập, bảng dưới đây tóm tắt ba tính chất cùng ý nghĩa của từng đặc điểm.
| Tính chất | Nội dung | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Ảnh ảo | Không hứng được trên màn chắn | Chỉ nhìn thấy qua gương, không tồn tại thật |
| Độ lớn | Ảnh bằng vật | Phản chiếu trung thực, không phóng to thu nhỏ |
| Vị trí | Ảnh đối xứng vật qua gương | Khoảng cách ảnh – gương bằng vật – gương |
Ba tính chất này liên kết chặt chẽ với nhau và đều bắt nguồn từ định luật phản xạ ánh sáng.
Cách vẽ ảnh của một vật qua gương phẳng
Dựa vào ba tính chất trên, việc dựng ảnh của một vật qua gương phẳng trở nên đơn giản. Học sinh có thể áp dụng tính chất đối xứng để vẽ nhanh mà không cần dựng nhiều tia sáng.
- Bước 1: Xác định các điểm đặc biệt của vật, chẳng hạn hai đầu mút A và B của đoạn thẳng AB.
- Bước 2: Vẽ ảnh A’ và B’ đối xứng với A, B qua mặt gương (khoảng cách bằng nhau, đường nối vuông góc gương).
- Bước 3: Nối A’ với B’ bằng nét đứt để được ảnh ảo A’B’ của vật.
Ảnh của một vật là tập hợp ảnh của tất cả các điểm trên vật. Vì vậy chỉ cần lấy đối xứng các điểm đặc biệt là dựng được ảnh hoàn chỉnh.
Ứng dụng của gương phẳng trong đời sống
Ba tính chất của ảnh qua gương phẳng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều vật dụng quen thuộc. Nhờ cho ảnh trung thực và bằng vật, gương phẳng phù hợp với nhu cầu soi chiếu hằng ngày.
Trong sinh hoạt, gương phẳng dùng để soi mặt, chỉnh trang quần áo, làm gương trang điểm. Tính chất ảnh bằng vật giúp người dùng nhìn thấy hình ảnh chính xác của mình.
Xem thêm : Al là kim loại hay phi kim? Giải đáp hóa học
Trong kỹ thuật, gương phẳng được dùng trong kính tiềm vọng của tàu ngầm, kính hiển vi và một số thiết bị quang học. Người ta tận dụng khả năng phản xạ và đổi hướng đường truyền ánh sáng của gương phẳng.
Phân biệt ảnh qua gương phẳng và gương cầu
Ảnh tạo bởi gương phẳng khác biệt rõ với ảnh qua gương cầu lồi và gương cầu lõm. So sánh này giúp tránh nhầm lẫn thường gặp trong bài kiểm tra Vật lý 7.
Gương phẳng luôn cho ảnh ảo bằng vật. Gương cầu lồi cho ảnh ảo nhỏ hơn vật, giúp mở rộng vùng quan sát nên được dùng làm gương chiếu hậu xe.
Gương cầu lõm phức tạp hơn: cho ảnh ảo lớn hơn vật khi vật đặt gần gương, hoặc cho ảnh thật khi vật đặt xa. Chính sự khác biệt về độ lớn và loại ảnh là dấu hiệu để phân biệt ba loại gương này.
Câu hỏi thường gặp về ảnh tạo bởi gương phẳng
Ảnh qua gương phẳng là ảnh thật hay ảnh ảo?
Là ảnh ảo, không hứng được trên màn chắn.
Ảnh qua gương phẳng có lớn hơn vật không?
Không, ảnh luôn có kích thước đúng bằng vật.
Vật cách gương 5 cm thì ảnh cách gương bao xa?
Ảnh cách gương đúng 5 cm, do đối xứng qua gương.
Vì sao không hứng được ảnh qua gương phẳng trên màn?
Vì chỉ có đường kéo dài các tia phản xạ gặp nhau, không có ánh sáng thật.
Tóm lại, ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng có ba tính chất: là ảnh ảo không hứng được trên màn chắn, có kích thước bằng vật, và đối xứng với vật qua mặt gương. Ba tính chất này đều xuất phát từ định luật phản xạ ánh sáng và là nền tảng để dựng ảnh cũng như giải thích nhiều hiện tượng quang học quen thuộc trong đời sống.
Nguồn: https://khoangcach.com
Danh mục: Kiến thức