Nhân tố quyết định sự phong phú thành phần loài thực vật nước ta là vị trí nằm trên đường di cư và di lưu của nhiều loài thực vật. Việt Nam nằm ở nơi giao thoa của các luồng sinh vật từ nhiều vùng khí hậu khác nhau, tạo nên hệ thực vật đa dạng bậc nhất khu vực Đông Nam Á.
Nhân tố quyết định phong phú thành phần loài thực vật nước ta là gì?
Nhân tố quyết định tính phong phú về thành phần loài của giới thực vật nước ta là vị trí nằm trên đường di cư và di lưu của nhiều loài thực vật. Đây chính là đáp án đúng trong chương trình Địa lí 12, khi so sánh với các nhân tố khác như khí hậu, địa hình hay đất đai.
Bạn đang xem: Nhân tố quyết định phong phú thành phần loài thực vật nước ta?

Việt Nam nằm ở vị trí tiếp giáp giữa lục địa và đại dương, thuộc khu vực chuyển tiếp của nhiều luồng sinh vật. Vị trí này biến nước ta thành nơi trung chuyển tự nhiên cho các loài thực vật di cư từ nhiều trung tâm phát sinh khác nhau, làm giàu số lượng loài một cách vượt trội.
Các nhân tố khác như khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, địa hình đồi núi phân hóa hay sự đa dạng của các nhóm đất đều tạo điều kiện thuận lợi cho thực vật phát triển. Tuy nhiên, những nhân tố này chỉ mang tính hỗ trợ, không phải yếu tố quyết định sự phong phú về thành phần loài.
Vì sao vị trí di cư và di lưu quyết định sự đa dạng loài?
Vị trí địa lý đặc biệt của Việt Nam khiến nước ta trở thành điểm hội tụ của các luồng thực vật đến từ bốn phía. Mỗi luồng mang theo những nhóm loài mang đặc trưng khí hậu riêng, cộng gộp lại tạo nên tổng số loài rất lớn.
Sự khác biệt cơ bản giữa nhân tố quyết định và nhân tố hỗ trợ nằm ở chỗ: khí hậu và địa hình chỉ tạo môi trường sống, còn vị trí di cư mới là thứ cung cấp nguồn giống loài để lấp đầy các môi trường sống đó. Không có nguồn di cư phong phú, dù môi trường thuận lợi đến đâu số loài vẫn hạn chế.
Theo tài liệu địa lý tự nhiên Việt Nam, các loài động thực vật di cư đến nước ta đóng góp tỷ lệ đáng kể: khoảng 10% từ Hoa Nam, 10% từ Xích Kim – Himalaya, 14% từ Ấn Độ – Mianma và 15% từ Malaixia – Inđônêxia. Tỷ lệ này cho thấy vai trò trực tiếp của các luồng di cư đối với thành phần loài.
Các luồng di cư thực vật chính vào Việt Nam
Xem thêm : Nhịp 2/4 là gì? Khái niệm và đặc điểm trong âm nhạc
Giới thực vật nước ta được bồi đắp bởi bốn luồng di cư lớn, mỗi luồng gắn với một trung tâm phát sinh và mang đặc điểm sinh thái riêng biệt. Bảng dưới đây tổng hợp các luồng di cư chính cùng vùng phân bố tại Việt Nam.
| Luồng di cư | Nguồn gốc | Đặc điểm loài mang đến | Vùng phân bố chính |
|---|---|---|---|
| Luồng Himalaya | Vân Nam – Quý Châu – Himalaya | Yếu tố ôn đới, cận nhiệt | Tây Bắc, dọc Trường Sơn |
| Luồng Hoa Nam | Nam Trung Hoa | Loài chịu gió mùa Đông Bắc | Vùng Đông Bắc |
| Luồng Ấn Độ – Mianma | Phía Tây | Cây lá rụng mùa khô | Tây Bắc, Trung Bộ khô nóng |
| Luồng Malaixia – Inđônêxia | Phía Nam | Cây họ Dầu nhiệt đới | Tây Nguyên, Nam Bộ |
Sự chồng lấn của bốn luồng di cư trên cùng một lãnh thổ hẹp là nguyên nhân trực tiếp khiến thành phần loài nước ta vừa đông đảo vừa mang tính pha trộn độc đáo.
Số liệu về sự đa dạng thực vật ở Việt Nam
Con số thống kê cụ thể là bằng chứng rõ ràng nhất cho tính phong phú của giới thực vật nước ta. Việt Nam được xếp vào nhóm quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao nhất thế giới.
- 13.766 loài thực vật được ghi nhận theo thống kê năm 2011, con số vẫn tiếp tục tăng khi nhiều loài mới được phát hiện.
- Hơn 10% loài thực vật của Việt Nam mang tính đặc hữu, chỉ có ở nước ta mà không nơi nào khác trên thế giới.
- Xếp hạng thứ 14 thế giới về chỉ số đa dạng sinh học, theo đánh giá dựa trên 6 nhóm sinh vật gồm thực vật có mạch, thú, chim, bò sát, lưỡng cư và cá.
Theo Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Việt Nam sở hữu nhiều hệ sinh thái khác nhau từ núi, rừng nhiệt đới, núi đá vôi đến hệ sinh thái biển và ven biển, tạo môi trường cho lượng loài khổng lồ cùng tồn tại.
Vị trí chuyển giao các luồng sinh vật của Việt Nam
Vị trí chuyển giao là khái niệm mở rộng giúp hiểu sâu hơn về nhân tố quyết định. Việt Nam không chỉ nhận thực vật di cư mà còn nằm ở ranh giới địa sinh học của nhiều vùng lớn.
Theo các kết quả nghiên cứu về đa dạng sinh học, phía Đông nước ta mang các đặc điểm địa sinh học của dãy Himalaya, phía Nam có kiểu hệ sinh thái tương đồng với khu vực Đông Nam Á, còn dãy Trường Sơn là vùng chuyển tiếp giữa khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới.
Chính vai trò “ngã tư sinh vật” này khiến các loài từ bốn phương tụ hội, đồng thời tạo ra nhiều loài đặc hữu qua quá trình thích nghi lâu dài với điều kiện chuyển tiếp riêng có của lãnh thổ Việt Nam.
Phân biệt nhân tố quyết định và nhân tố hỗ trợ
Xem thêm : 1/4 hecta bằng bao nhiêu mét vuông? Cách đổi nhanh
Nhiều học sinh nhầm lẫn giữa nhân tố quyết định và các nhân tố hỗ trợ khi làm bài trắc nghiệm. Việc phân biệt rạch ròi giúp chọn đúng đáp án và hiểu bản chất vấn đề.
Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa quyết định tính chất của thảm thực vật — làm cho rừng nước ta xanh tốt quanh năm, nhưng không quyết định số lượng loài. Địa hình đồi núi phân hóa tạo ra sự phân tầng theo độ cao, làm phong phú kiểu sinh thái chứ không sinh ra loài mới.
Riêng vị trí di cư và di lưu mới là yếu tố mang nguồn gen từ nhiều trung tâm phát sinh khác nhau về một chỗ. Đây là lý do câu trả lời chuẩn cho câu hỏi luôn là vị trí trên đường di cư và di lưu của nhiều loài thực vật.
Câu hỏi thường gặp về nhân tố quyết định phong phú thành phần loài thực vật
Đáp án đúng của câu hỏi này là gì?
Đáp án D — vị trí trên đường di cư và di lưu của nhiều loài thực vật.
Khí hậu có phải nhân tố quyết định không?
Không. Khí hậu chỉ tạo điều kiện thuận lợi, quyết định tính chất chứ không quyết định số lượng loài.
Việt Nam có bao nhiêu loài thực vật?
Khoảng 13.766 loài theo thống kê năm 2011, và con số vẫn đang tăng lên.
Loài đặc hữu chiếm tỷ lệ bao nhiêu?
Hơn 10% loài thực vật của Việt Nam là loài đặc hữu, chỉ có ở nước ta.
Tóm lại, nhân tố quyết định sự phong phú thành phần loài thực vật nước ta là vị trí nằm trên đường di cư và di lưu của nhiều loài thực vật. Bốn luồng di cư từ Himalaya, Hoa Nam, Ấn Độ – Mianma và Malaixia – Inđônêxia hội tụ trên lãnh thổ hẹp đã tạo nên hệ thực vật với hơn 13.766 loài, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia đa dạng sinh học cao nhất thế giới. Nắm vững nhân tố này giúp học sinh phân biệt chính xác giữa yếu tố quyết định và yếu tố hỗ trợ khi làm bài.
Nguồn: https://khoangcach.com
Danh mục: Kiến thức