Sử học có chức năng nào sau đây? Giải đáp kiến thức

10 phút đọc

Sử học có hai chức năng cơ bản: chức năng khoa học và chức năng xã hội. Chức năng khoa học giúp khôi phục hiện thực lịch sử chính xác, khách quan. Chức năng xã hội giúp giáo dục, rút ra bài học kinh nghiệm phục vụ cuộc sống hiện tại. Đây là kiến thức nền tảng trong chương trình Lịch sử lớp 10.

Sử học có chức năng nào sau đây?

Sử học có hai chức năng cơ bản là chức năng khoa học và chức năng xã hội. Đây là đáp án chuẩn theo sách giáo khoa Lịch sử 10. Trong các đề trắc nghiệm, phương án đúng thường là “Khoa học và xã hội”.

Sử học có chức năng nào sau đây
Sử học có chức năng nào sau đây

Chức năng khoa học (hay chức năng nhận thức) hướng tới việc khôi phục, mô tả và giải thích các sự kiện đã diễn ra trong quá khứ một cách chính xác, khách quan. Chức năng xã hội (hay chức năng giáo dục) hướng tới việc phục vụ đời sống con người thông qua những bài học được đúc kết từ lịch sử.

Hai chức năng này gắn bó chặt chẽ với nhau. Sử học vừa cung cấp tri thức chân thực về quá khứ, vừa góp phần định hướng tư tưởng, tình cảm và hành động của con người trong hiện tại.

Phân tích chi tiết hai chức năng của Sử học

Để hiểu rõ bản chất, cần phân tích riêng từng chức năng cùng với vai trò cụ thể của chúng trong nghiên cứu và đời sống.

Chức năng khoa học (nhận thức)

Chức năng khoa học thể hiện ở việc khôi phục các sự kiện lịch sử diễn ra trong quá khứ một cách khách quan, chân thực. Trên cơ sở đó, nhà sử học rút ra bản chất của các quá trình lịch sử để phát hiện quy luật vận động và phát triển của xã hội loài người.

Chức năng này đòi hỏi tính chính xác cao. Nhà nghiên cứu phải dựa trên tư liệu, bằng chứng cụ thể, tránh suy diễn chủ quan hay xuyên tạc sự thật lịch sử.

Chức năng xã hội (giáo dục)

Chức năng xã hội thể hiện ở việc giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức cho con người. Sử học giúp thế hệ sau rút ra bài học kinh nghiệm quý báu để ứng dụng vào cuộc sống hiện tại và định hướng tương lai.

Thông qua những tấm gương lịch sử, Sử học bồi dưỡng tinh thần dân tộc, lòng yêu quê hương đất nước và ý thức trách nhiệm với cộng đồng. Đây chính là giá trị nhân văn sâu sắc của môn học.

So sánh chức năng và nhiệm vụ của Sử học

Nhiều học sinh nhầm lẫn giữa chức năng và nhiệm vụ của Sử học. Bảng dưới đây giúp phân biệt rõ hai khái niệm này.

Tiêu chí Chức năng Nhiệm vụ
Khái niệm Vai trò, tác dụng cơ bản của Sử học Công việc cụ thể Sử học phải thực hiện
Phân loại Khoa học và Xã hội Nhận thức, Giáo dục, Dự báo
Trọng tâm Khôi phục quá khứ và phục vụ hiện tại Cung cấp tri thức và truyền bá giá trị

Như vậy, chức năng nói về tác dụng chung, còn nhiệm vụ nói về việc làm cụ thể. Cả hai đều xuất phát từ mục tiêu chung là hiểu đúng quá khứ để phục vụ con người.

Ví dụ minh họa về chức năng của Sử học

Một ví dụ điển hình là việc nghiên cứu sự sụp đổ của nhà nước Âu Lạc. Qua đó có thể thấy rõ cách hai chức năng vận hành trong thực tế.

  • Chức năng khoa học: Khôi phục chính xác nguyên nhân thất bại và mốc thời gian sụp đổ của nhà nước Âu Lạc dựa trên tư liệu lịch sử.
  • Chức năng xã hội: Rút ra bài học về tinh thần cảnh giác trước âm mưu của kẻ thù, phục vụ công cuộc bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Ví dụ này cho thấy Sử học không chỉ ghi chép quá khứ mà còn có giá trị ứng dụng thiết thực. Kiến thức lịch sử trở thành hành trang giúp con người ứng xử tốt hơn trong hiện tại.

Nhiệm vụ của Sử học — kiến thức bổ sung liên quan

Bên cạnh hai chức năng, chương trình Lịch sử 10 còn đề cập tới ba nhiệm vụ cơ bản của Sử học. Nắm được phần này giúp học sinh trả lời trọn vẹn các câu hỏi mở rộng.

  • Nhiệm vụ nhận thức: Cung cấp tri thức khoa học, giúp con người khám phá hiện thực lịch sử một cách khách quan, chân thực.
  • Nhiệm vụ giáo dục: Truyền bá những giá trị và truyền thống tốt đẹp, bồi dưỡng đạo đức, lòng nhân ái và tinh thần dân tộc.
  • Nhiệm vụ dự báo: Tổng kết thực tiễn quá khứ để rút ra quy luật, góp phần dự báo xu hướng phát triển tương lai của đất nước.

Ba nhiệm vụ này là sự cụ thể hóa của hai chức năng nói trên. Chúng phản ánh vai trò toàn diện của Sử học trong đời sống xã hội hiện đại.

Vì sao Sử học được coi là một khoa học?

Sử học được xác định là một ngành khoa học chân chính nhờ có đối tượng, chức năng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu riêng. Đối tượng nghiên cứu là toàn bộ quá khứ của loài người trên mọi lĩnh vực.

Sử học sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học dựa trên tư liệu và bằng chứng xác thực. Nhà sử học phải thu thập, phân tích, đối chiếu và tổng hợp nguồn sử liệu để tái hiện lịch sử một cách khách quan.

Chính tính khoa học và tính xã hội đồng thời khiến Sử học vừa là công cụ nhận thức, vừa là công cụ giáo dục. Đây là điểm khác biệt tạo nên giá trị bền vững của môn học này.

Câu hỏi thường gặp về chức năng của Sử học

Sử học có mấy chức năng?

Sử học có hai chức năng cơ bản: chức năng khoa học và chức năng xã hội.

Chức năng khoa học của Sử học là gì?

Là khôi phục, giải thích hiện thực lịch sử chính xác, khách quan và phát hiện quy luật phát triển.

Sử học có mấy nhiệm vụ?

Sử học có ba nhiệm vụ: nhận thức, giáo dục và dự báo.

Tóm lại, Sử học có hai chức năng cơ bản là khoa học và xã hội. Đây là kiến thức trọng tâm mở đầu chương trình Lịch sử lớp 10 mà học sinh cần nắm vững. Hiểu đúng hai chức năng này không chỉ giúp làm tốt bài kiểm tra mà còn giúp mỗi người trân trọng hơn giá trị của việc học lịch sử trong đời sống.