Thiên nhiên vùng núi Đông Bắc mang sắc thái cận nhiệt đới gió mùa. Đây là vùng núi duy nhất ở nước ta có mùa đông lạnh rõ rệt, với 2-3 tháng nhiệt độ dưới 18°C, tạo nên cảnh quan cận nhiệt đới khác biệt so với vùng Tây Bắc và Trường Sơn.
Thiên nhiên vùng núi nào mang sắc thái cận nhiệt đới gió mùa?
Đáp án là vùng núi Đông Bắc. Theo Sách giáo khoa Địa lí 12 (trang 49), vùng núi Đông Bắc có thiên nhiên mang sắc thái cận nhiệt đới gió mùa, trong khi ba vùng núi còn lại đều mang đặc trưng khác.
Bạn đang xem: Thiên nhiên vùng núi nào mang sắc thái cận nhiệt đới gió mùa?

Nguyên nhân chính đến từ vị trí đón gió mùa Đông Bắc. Vùng núi Đông Bắc nằm ở tả ngạn sông Hồng, có nhiều cánh cung núi lớn mở rộng về phía bắc như Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn, Đông Triều. Địa hình dạng cánh cung này tạo thành phễu hút gió mùa Đông Bắc tràn sâu vào lãnh thổ.
Kết quả là đây trở thành khu vực có mùa đông lạnh nhất cả nước. Nhiệt độ trung bình năm thấp hơn nhiều vùng khác, cảnh quan xuất hiện các loài thực vật cận nhiệt như dẻ, re, sa mu, pơ mu bên cạnh cây nhiệt đới.
So sánh với các vùng núi khác của Việt Nam
Để hiểu vì sao chỉ riêng Đông Bắc mang sắc thái cận nhiệt đới, cần đối chiếu đặc điểm thiên nhiên của từng vùng núi. Bảng dưới đây tổng hợp sự khác biệt cơ bản.
| Vùng núi | Sắc thái thiên nhiên | Nguyên nhân chính |
|---|---|---|
| Đông Bắc | Cận nhiệt đới gió mùa | Đón trực tiếp gió mùa Đông Bắc, nhiều cánh cung núi |
| Núi cao Tây Bắc | Ôn đới gió mùa | Địa hình cao trên 2.600m (Phan-xi-păng 3.143m) |
| Núi thấp Tây Bắc | Nhiệt đới gió mùa | Dãy Hoàng Liên Sơn chắn gió, mùa đông ngắn và đến muộn |
| Trường Sơn | Nhiệt đới điển hình | Nằm ở vĩ độ thấp, ít chịu ảnh hưởng gió mùa Đông Bắc |
Như vậy, vùng núi cao Tây Bắc lạnh là do độ cao địa hình, không phải do gió mùa. Đây là điểm khác biệt then chốt: Đông Bắc lạnh vì hoàn lưu khí quyển, còn Tây Bắc cao lạnh vì độ cao.
Đặc điểm nhận diện vùng núi Đông Bắc
Xem thêm : Havana là thủ đô nước nào? Giải đáp địa lý thế giới
Vùng núi Đông Bắc trải dài qua nhiều tỉnh phía bắc và có những dấu hiệu nhận diện rõ ràng về địa hình lẫn khí hậu.
- Phạm vi: Khu đồi núi tả ngạn sông Hồng, gồm Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Quảng Ninh và một phần Thái Nguyên, Tuyên Quang.
- Địa hình: Nổi bật với bốn cánh cung núi lớn chụm đầu ở khối núi Tam Đảo, mở rộng về phía bắc và đông.
- Khí hậu: Mùa đông đến sớm, kết thúc muộn, nền nhiệt hạ thấp mạnh khi có các đợt gió mùa cường độ lớn.
- Sinh vật: Xuất hiện các loài thực vật cận nhiệt và cả một số loài ôn đới ở vùng núi cao trên 600m.
Vì sao độ cao và vĩ độ tạo ra phân hóa thiên nhiên
Thiên nhiên nước ta phân hóa theo cả chiều bắc – nam và theo độ cao. Hai nhân tố này giải thích trọn vẹn vì sao mỗi vùng núi lại có sắc thái riêng.
Phân hóa theo độ cao chia lãnh thổ thành ba đai: đai nhiệt đới gió mùa (dưới 600-700m ở miền Bắc), đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi (600-2.600m) và đai ôn đới gió mùa trên núi (trên 2.600m). Vùng núi cao Tây Bắc chạm tới đai ôn đới nên có sắc thái ôn đới.
Phân hóa theo gió mùa giải thích trường hợp Đông Bắc. Dù không quá cao, vùng này vẫn mang sắc thái cận nhiệt đới vì hứng trọn khối không khí lạnh phương bắc. Địa hình cánh cung không cản mà còn dẫn gió lạnh vào sâu.
Ảnh hưởng của khí hậu cận nhiệt đới đến sản xuất và đời sống
Sắc thái cận nhiệt đới gió mùa không chỉ là kiến thức lý thuyết mà còn tác động trực tiếp đến kinh tế và sinh hoạt của vùng Đông Bắc.
Về nông nghiệp, mùa đông lạnh cho phép vùng này phát triển cây trồng ưa lạnh và cây có nguồn gốc cận nhiệt, ôn đới. Các loại rau vụ đông, cây ăn quả như hồng, mận, đào, lê và cây dược liệu thích nghi tốt với nền nhiệt thấp. Đây là lợi thế mà nhiều vùng nhiệt đới thuần túy không có.
Xem thêm : Đối tác thương hiệu AFA đã vô địch Copa America mấy lần?
Về du lịch, khí hậu mát mẻ tạo điều kiện hình thành các điểm nghỉ dưỡng và cảnh quan mùa đông đặc trưng. Hiện tượng sương muối, thậm chí băng giá hiếm hoi ở vùng núi cao, trở thành nét hấp dẫn riêng biệt của Đông Bắc.
Tuy nhiên, các đợt rét đậm, rét hại cũng gây thiệt hại cho cây trồng và vật nuôi. Người dân cần chủ động che chắn chuồng trại và bảo vệ mùa màng trong những tháng nhiệt độ xuống thấp.
Câu hỏi thường gặp về thiên nhiên vùng núi cận nhiệt đới gió mùa
Vì sao vùng núi Đông Bắc lại lạnh nhất cả nước?
Do vị trí đón trực tiếp gió mùa Đông Bắc và các cánh cung núi dẫn khối không khí lạnh tràn sâu vào vùng.
Vùng núi cao Tây Bắc mang sắc thái gì?
Ôn đới gió mùa, do địa hình cao trên 2.600m chứ không phải do gió mùa Đông Bắc.
Nhiệt độ dưới bao nhiêu độ tạo nên sắc thái cận nhiệt đới?
Có 2-3 tháng nhiệt độ trung bình dưới 18°C là dấu hiệu của khí hậu cận nhiệt đới gió mùa.
Ranh giới vùng núi Đông Bắc và Tây Bắc là gì?
Thung lũng sông Hồng, ranh giới tự nhiên phân chia hai vùng núi có sắc thái thiên nhiên khác biệt.
Tóm lại, vùng núi Đông Bắc là câu trả lời chính xác cho câu hỏi vùng núi nào mang sắc thái cận nhiệt đới gió mùa. Đặc điểm này bắt nguồn từ vị trí đón gió mùa Đông Bắc kết hợp địa hình cánh cung, tạo nên mùa đông lạnh nhất cả nước. Nắm vững cơ chế phân hóa theo gió mùa và độ cao sẽ giúp phân biệt rõ bốn vùng núi và giải nhanh các câu hỏi tương tự trong chương trình Địa lí 12.
Nguồn: https://khoangcach.com
Danh mục: Kiến thức