Vùng nào có mật độ dân số thấp nhất nước ta? Giải đáp

10 phút đọc

Tây Nguyên là vùng có mật độ dân số thấp nhất nước ta, chỉ đạt 114 người/km² theo Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024 của Tổng cục Thống kê. Đây là vùng thưa dân nhất trong 6 vùng kinh tế – xã hội của Việt Nam.

Vùng nào có mật độ dân số thấp nhất nước ta?

Vùng có mật độ dân số thấp nhất nước ta là Tây Nguyên, với mật độ chỉ 114 người/km². Theo Tổng cục Thống kê, kết quả Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ thời điểm 0 giờ ngày 1/4/2024 xác nhận Tây Nguyên là vùng có mức tập trung dân cư thấp nhất cả nước.

Vùng nào có mật độ dân số thấp nhất nước ta
Vùng nào có mật độ dân số thấp nhất nước ta

Toàn vùng Tây Nguyên có diện tích tự nhiên khoảng 54.548 km² nhưng chỉ khoảng 6,2 triệu người sinh sống, tương đương 6,2% dân số Việt Nam. Đây cũng là vùng có ít cư dân sinh sống nhất trong 6 vùng kinh tế – xã hội hiện nay của nước ta.

Đứng ngay sau Tây Nguyên về mức độ thưa dân là vùng Trung du và miền núi phía Bắc, với mật độ 140 người/km². Hai vùng miền núi này có mật độ thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình toàn quốc.

Bảng mật độ dân số các vùng kinh tế – xã hội Việt Nam

Để thấy rõ vị trí thấp nhất của Tây Nguyên, có thể so sánh mật độ dân số giữa 6 vùng kinh tế – xã hội theo số liệu Điều tra dân số giữa kỳ năm 2024 của Tổng cục Thống kê.

Vùng kinh tế – xã hội Mật độ dân số (người/km²) Xếp hạng
Đồng bằng sông Hồng 1.126 Cao nhất
Đông Nam Bộ 814 Thứ 2
Đồng bằng sông Cửu Long ~423 Thứ 3
Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung ~217 Thứ 4
Trung du và miền núi phía Bắc 140 Thứ 5
Tây Nguyên 114 Thấp nhất

Bảng trên cho thấy chênh lệch rất lớn: mật độ dân số Đồng bằng sông Hồng gấp gần 10 lần Tây Nguyên. Mật độ trung bình toàn quốc năm 2024 khoảng 300 người/km², tức Tây Nguyên chỉ bằng khoảng một phần ba mức bình quân cả nước.

Vì sao Tây Nguyên có mật độ dân số thấp nhất?

Mật độ dân số thấp của Tây Nguyên bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân về địa hình, lịch sử và điều kiện kinh tế – xã hội. Dưới đây là các yếu tố chính lý giải sự thưa dân của vùng cao nguyên này.

  • Địa hình cao nguyên rộng lớn: Tây Nguyên chủ yếu là các cao nguyên bazan xếp tầng, diện tích tự nhiên rộng nhưng khả năng tập trung dân cư hạn chế so với vùng đồng bằng.
  • Điều kiện phát triển kinh tế: Vùng thiếu vốn, kỹ thuật, cơ sở hạ tầng và giao thông còn hạn chế nên mức độ đô thị hóa thấp, ít thu hút lao động nhập cư.
  • Lịch sử khai thác muộn: Tây Nguyên được khai phá và phát triển kinh tế muộn hơn các vùng đồng bằng ven biển, quá trình quần cư diễn ra chậm.
  • Kinh tế nông – lâm nghiệp là chủ đạo: Cây công nghiệp như cà phê, cao su, hồ tiêu chiếm ưu thế, cần diện tích đất lớn trên mỗi lao động, làm dân cư phân bố thưa.

Ngược lại, các vùng đồng bằng như Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ có điều kiện giao thông, sản xuất và đô thị hóa thuận lợi nên tập trung đông dân, đẩy chênh lệch mật độ giữa các vùng lên rất cao.

Phân biệt đáp án theo cách phân vùng cũ và mới

Nhiều tài liệu địa lý cho đáp án khác nhau vì dựa trên các cách phân vùng và mốc thời gian khác nhau. Việc hiểu rõ bối cảnh giúp trả lời chính xác cho từng đề bài.

Theo cách phân chia 6 vùng kinh tế – xã hội hiện hành và số liệu mới nhất năm 2024, Tây Nguyên là vùng có mật độ dân số thấp nhất. Đây là đáp án đúng cho phần lớn đề thi và tài liệu cập nhật hiện nay.

Tuy nhiên, ở một số tài liệu Địa lí 12 theo chương trình cũ chia thành 7 vùng, đáp án lại là Tây Bắc (khoảng 69 người/km² năm 2006). Khi Tây Bắc được tách riêng thay vì gộp chung vào Trung du và miền núi phía Bắc, vùng này mới trở thành nơi thưa dân nhất.

Do đó, khi làm bài cần xác định rõ đề dựa trên cách phân vùng nào. Với dữ liệu và cách phân vùng hiện hành, câu trả lời chuẩn xác là Tây Nguyên.

Tỉnh có mật độ dân số thấp nhất Việt Nam

Bên cạnh cấp vùng, nhiều người quan tâm đến đơn vị hành chính cấp tỉnh có mật độ dân số thấp nhất. Câu hỏi này liên quan trực tiếp và hỗ trợ hiểu sâu hơn về phân bố dân cư nước ta.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, Lai Châu từng là tỉnh có mật độ dân số thấp nhất cả nước, chỉ khoảng 53 người/km² với diện tích hơn 9.068 km² và dân số khoảng 478,4 nghìn người. Mật độ dân số trung bình cả nước gấp khoảng 5,6 lần tỉnh Lai Châu.

Điều này cho thấy các tỉnh miền núi phía Bắc như Lai Châu, Điện Biên, Kon Tum ở Tây Nguyên đều thuộc nhóm địa phương thưa dân nhất. Địa hình núi cao, hiểm trở là nguyên nhân chung khiến dân cư phân bố rất thưa thớt.

Công thức tính mật độ dân số

Hiểu công thức tính mật độ dân số giúp người đọc tự kiểm chứng và so sánh giữa các vùng. Đây là chỉ số cơ bản trong thống kê dân số học.

Mật độ dân số được tính theo công thức: Mật độ dân số (người/km²) = Dân số / Diện tích lãnh thổ. Đơn vị chuẩn là số người trên mỗi ki-lô-mét vuông.

Áp dụng cho Tây Nguyên: khoảng 6,2 triệu người chia cho diện tích 54.548 km² cho ra mật độ xấp xỉ 114 người/km². Chỉ số này phản ánh mức độ tập trung dân cư và là căn cứ để Nhà nước hoạch định chính sách phân bố dân cư hợp lý giữa các vùng.

Câu hỏi thường gặp về vùng có mật độ dân số thấp nhất nước ta

Vùng nào có mật độ dân số thấp nhất nước ta hiện nay?

Tây Nguyên, với mật độ 114 người/km² theo Điều tra dân số giữa kỳ năm 2024.

Vùng nào có mật độ dân số cao nhất Việt Nam?

Đồng bằng sông Hồng, đạt 1.126 người/km² năm 2024.

Tây Nguyên gồm mấy tỉnh?

Gồm 5 tỉnh: Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng.

Vì sao đáp án đôi khi là Tây Bắc?

Vì tài liệu cũ chia 7 vùng, tách riêng Tây Bắc với mật độ thấp nhất.

Tóm lại, Tây Nguyên là vùng có mật độ dân số thấp nhất nước ta hiện nay theo cách phân vùng 6 vùng kinh tế – xã hội, với 114 người/km² năm 2024. Sự thưa dân này xuất phát từ địa hình cao nguyên, kinh tế nông – lâm nghiệp đặc thù và mức độ đô thị hóa còn thấp. Nắm vững số liệu và bối cảnh phân vùng sẽ giúp bạn trả lời chính xác dạng câu hỏi này trong học tập và các kỳ thi.