Vua Gia Long là người chính thức đặt tên nước ta là Việt Nam vào năm 1804. Ông là vị vua sáng lập triều Nguyễn, đã xác lập quốc hiệu Việt Nam cho một quốc gia thống nhất sau khi được nhà Thanh công nhận về mặt ngoại giao.
Ai là người đặt tên nước ta là Việt Nam?
Vua Gia Long (tức Nguyễn Ánh) là người chính thức đặt quốc hiệu Việt Nam vào năm 1804. Đây là lần đầu tiên tên gọi Việt Nam trở thành quốc hiệu chính thức của một nhà nước quân chủ thống nhất trên lãnh thổ gần như Việt Nam hiện đại.
Bạn đang xem: Ai là người đặt tên nước ta là Việt Nam? Giải đáp

Sau khi đánh bại vương triều Tây Sơn và lên ngôi năm 1802, Nguyễn Ánh lập nên triều Nguyễn, chọn Huế làm kinh đô, lấy niên hiệu là Gia Long. Việc xác lập quốc hiệu mới nằm trong nỗ lực khẳng định tính chính danh của triều đại vừa thành lập.
Theo tư liệu trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Lạng Sơn và các nghiên cứu của Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, quốc hiệu Việt Nam được xác lập bằng một văn bản pháp lý quan trọng: chiếu của vua Gia Long ban hành năm 1804.
Quá trình vua Gia Long xin đặt quốc hiệu Việt Nam
Quá trình đặt tên nước Việt Nam gắn liền với hoạt động bang giao giữa triều Nguyễn và nhà Thanh. Ban đầu, tên gọi mà vua Gia Long đề xuất không phải là Việt Nam.
Năm 1802, vua Gia Long sai Thượng thư bộ Binh là Lê Quang Định làm chánh sứ sang nhà Thanh cầu phong. Nhà vua đề nghị công nhận quốc hiệu là Nam Việt, với ý nghĩa gồm cả vùng đất Việt Thường và các cõi đã mở mang.
Diễn biến chính của quá trình này có thể tóm lược qua các bước sau:
- Đề xuất ban đầu: Vua Gia Long xin đặt quốc hiệu là Nam Việt.
- Nhà Thanh từ chối: Vua nhà Thanh cho rằng chữ Nam Việt dễ gây nhầm lẫn với nước Nam Việt của Triệu Đà xưa, dễ hiểu sang tham vọng lãnh thổ.
- Biện giải nhiều lần: Vua Gia Long hai ba lần gửi thư phục biện, thậm chí tỏ ý sẽ không nhận sắc phong nếu không được chấp thuận.
- Kết quả cuối cùng: Nhà Thanh đồng ý dùng chữ Việt Nam để đặt tên nước, tránh nhầm lẫn.
Xem thêm : 1 dặm là bao nhiêu km? Cách đổi đơn vị đo độ dài
Chính sự thương lượng này đã dẫn tới việc đảo trật tự hai chữ, từ “Nam Việt” thành “Việt Nam”, tạo nên quốc hiệu tồn tại đến ngày nay.
Chiếu đặt quốc hiệu Việt Nam năm 1804
Tháng 2 năm Giáp Tý 1804, sau khi nhận được sự công nhận của nhà Thanh, vua Gia Long chính thức ban chiếu đặt quốc hiệu mới là Việt Nam. Nghi lễ được cử hành trang trọng tại Thái Miếu trong Hoàng thành.
“Đế vương dựng nước, trước phải trọng quốc hiệu để tỏ rõ nhất thống, cải chính quốc hiệu là Việt Nam, để dựng nền lớn, truyền lâu xa.”
Theo bộ sử “Đại Nam thực lục” của Quốc sử quán triều Nguyễn, vua yết ở Thái Miếu, đặt quốc hiệu là Việt Nam rồi xuống chiếu bố cáo trong ngoài. Ngày 17 tháng 2 năm 1804 được xem là mốc quốc hiệu Việt Nam chính thức được công nhận về mặt ngoại giao.
Từ thời điểm này, tên gọi Việt Nam được sử dụng trong mọi văn bản ngoại giao và đối nội, thay thế các tên gọi cũ như An Nam.
Nguồn gốc hai tiếng Việt Nam trong lịch sử
Dù quốc hiệu Việt Nam chính thức ra đời năm 1804, hai tiếng “Việt Nam” đã xuất hiện trong thư tịch từ nhiều thế kỷ trước đó. Điều này cho thấy tên gọi Việt Nam có gốc rễ sâu xa trong văn hóa dân tộc.
Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491–1585) từng nhiều lần nhắc tới hai tiếng Việt Nam trong thơ chữ Hán. Trong bài gửi trạng nguyên Giáp Hải, ông viết câu có cụm “Tiền hậu quang huy chiếu Việt Nam”, và trong bài gửi trạng Nguyễn Thuyến cũng có cụm “Thùy thị công danh trọng Việt Nam”.
Sử học ghi nhận Nguyễn Bỉnh Khiêm là nhà dự báo và hoạch định chiến lược kỳ tài. Việc hai tiếng Việt Nam xuất hiện trong thơ ông từ thế kỷ 16 cho thấy tên gọi này đã hình thành trong tâm thức người Việt rất lâu trước khi trở thành quốc hiệu.
Tên gọi nước ta qua các thời kỳ lịch sử
Xem thêm : XIV là thế kỷ bao nhiêu? Giải đáp cách đọc số La Mã
Trong suốt chiều dài lịch sử, nước ta đã mang nhiều quốc hiệu khác nhau, phản ánh từng giai đoạn dựng nước và giữ nước. Việt Nam chỉ là một trong chuỗi các tên gọi đó.
Bảng dưới đây tổng hợp một số quốc hiệu tiêu biểu của nước ta qua các thời kỳ:
| Quốc hiệu | Thời kỳ | Triều đại/Bối cảnh |
|---|---|---|
| Văn Lang | Thời Hùng Vương | Nhà nước đầu tiên trong lịch sử |
| Đại Cồ Việt | Năm 968 | Thời Đinh Tiên Hoàng |
| Đại Việt | Từ năm 1054 | Thời Lý, tồn tại nhiều thế kỷ |
| Việt Nam | Năm 1804 | Thời vua Gia Long, triều Nguyễn |
| Đại Nam | Từ năm 1838 | Thời vua Minh Mạng |
Quốc hiệu Việt Nam dưới triều Nguyễn tồn tại 34 năm, sau đó vua Minh Mạng đổi thành Đại Nam. Đến sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, tên gọi Việt Nam được dùng trở lại và trở thành quốc hiệu chính thức cho đến ngày nay.
Câu hỏi thường gặp về tên nước Việt Nam
Tên nước Việt Nam ra đời năm nào?
Năm 1804, khi vua Gia Long ban chiếu đặt quốc hiệu chính thức là Việt Nam.
Vì sao không đặt tên là Nam Việt?
Nhà Thanh từ chối vì chữ Nam Việt dễ nhầm với nước Nam Việt của Triệu Đà xưa.
Ai nhắc tới hai tiếng Việt Nam sớm nhất?
Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, đã dùng trong thơ chữ Hán từ thế kỷ 16.
Trước Việt Nam, nước ta tên là gì?
Đại Việt, quốc hiệu tồn tại nhiều thế kỷ dưới các triều Lý, Trần, Lê.
Tóm lại, vua Gia Long là người chính thức đặt tên nước ta là Việt Nam vào năm 1804, sau quá trình bang giao với nhà Thanh. Dù hai tiếng Việt Nam đã xuất hiện từ thời Nguyễn Bỉnh Khiêm, phải đến triều Nguyễn, tên gọi thiêng liêng này mới trở thành quốc hiệu chính thức, gắn bó với dân tộc cho đến hôm nay.
Nguồn: https://khoangcach.com
Danh mục: Kiến thức