ASEAN được thành lập năm 1967 trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh căng thẳng, chiến tranh Việt Nam lan rộng và làn sóng phi thực dân hóa ở Đông Nam Á. Ngày 8/8/1967, năm nước Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan ký Tuyên bố Bangkok, lập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á nhằm giữ hòa bình, ổn định và hợp tác khu vực.
ASEAN được thành lập năm 1967 trong bối cảnh lịch sử nào?
ASEAN ra đời ngày 8/8/1967 trong một bối cảnh khu vực và quốc tế đầy phức tạp. ASEAN ra đời trong một bối cảnh phức tạp: Chiến tranh Lạnh và cạnh tranh nước lớn lan rộng, quan hệ giữa các nước thành viên còn nhiều căng thẳng do tranh chấp lãnh thổ; sự hiểu biết lẫn nhau giữa các nước trong khu vực còn hạn chế bởi những rào cản chính trị, ngoại giao cũng như di sản của chế độ thực dân.
Bạn đang xem: ASEAN được thành lập năm 1967 trong bối cảnh nào?

Có thể tóm gọn bối cảnh thành lập ASEAN qua bốn yếu tố then chốt:
- Chiến tranh Lạnh: Sự đối đầu giữa hai khối tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa tạo áp lực lên các nước Đông Nam Á vừa giành độc lập.
- Chiến tranh Việt Nam: Cuộc chiến đang leo thang gây tác động mạnh đến an ninh toàn khu vực.
- Nhu cầu hợp tác khu vực: Sau khi giành độc lập, các nước muốn liên kết để cùng phát triển và giảm lệ thuộc bên ngoài.
- Ngăn ngừa xung đột nội khối: Nhiều tranh chấp lãnh thổ và bất đồng cần một cơ chế đối thoại chung.
Bối cảnh quốc tế: Chiến tranh Lạnh và cạnh tranh nước lớn
Bối cảnh quốc tế bao trùm sự ra đời của ASEAN là Chiến tranh Lạnh giữa hai siêu cường Hoa Kỳ và Liên Xô. Sự cạnh tranh ảnh hưởng của các nước lớn lan tới Đông Nam Á, biến khu vực này thành một điểm nóng địa chính trị trong những năm 1960.
Yếu tố tác động trực tiếp nhất là cuộc chiến tranh ở Việt Nam đang trong giai đoạn khốc liệt. Các nước Đông Nam Á lo ngại xung đột có thể lan rộng và làm mất ổn định cả khu vực. Mặc dù mục tiêu công khai của ASEAN khi được tuyên bố thành lập là hợp tác kinh tế và văn hóa – xã hội, nhưng thực chất đây còn là một tập hợp chính trị giữa các nước thành viên nhằm ứng phó với những biến động của khu vực, đặc biệt trong bối cảnh cuộc chiến tranh ở Việt Nam đang gây nên những tác động lớn.
Bối cảnh khu vực: Phi thực dân hóa và nhu cầu liên kết
Trong khu vực, làn sóng phi thực dân hóa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai đã đưa hàng loạt quốc gia Đông Nam Á giành độc lập. Các nước non trẻ này đứng trước bài toán chung: củng cố chủ quyền, phát triển kinh tế và tránh bị cuốn vào vòng xoáy đối đầu của các cường quốc.
Xem thêm : Trái Đất quay quanh Mặt Trời mất bao lâu? Giải đáp
ASEAN không phải tổ chức khu vực đầu tiên ở Đông Nam Á. Trước đó đã có những nỗ lực liên kết nhưng đều ngắn ngủi và kém hiệu quả:
| Tổ chức tiền thân | Năm | Thành viên |
|---|---|---|
| ASA (Hiệp hội Đông Nam Á) | 1961 | Malaya, Philippines, Thái Lan |
| Maphilindo | 1963 | Malaya, Philippines, Indonesia |
ASA chỉ tồn tại chính thức từ năm 1961 đến năm 1967, đóng cửa một thời gian ngắn sau khi ASEAN được thành lập. Sự thất bại của các mô hình này cho thấy nhu cầu về một tổ chức liên kết rộng hơn, bền vững hơn cho toàn khu vực.
Sự kiện thành lập: Tuyên bố Bangkok ngày 8/8/1967
ASEAN chính thức ra đời khi năm vị Bộ trưởng Ngoại giao ký kết Tuyên bố Bangkok (còn gọi là Tuyên bố ASEAN) tại thủ đô Thái Lan. Trên cơ sở Tuyên bố Bangkok, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á được thành lập ngày 8/8/1967 với 5 thành viên ban đầu gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan.
Tuyên bố Bangkok chỉ dài vỏn vẹn 2 trang khiêm tốn, nhưng chứa đựng những mong mỏi và khát khao về hòa bình cùng thịnh vượng bền vững cho khu vực. Mục tiêu công khai là thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội và phát triển văn hóa, đồng thời duy trì hòa bình, ổn định trong khu vực Đông Nam Á.
Kiến thức bổ sung: Quá trình mở rộng ASEAN từ 5 lên 10 thành viên
Từ 5 thành viên sáng lập năm 1967, ASEAN dần mở rộng thành “mái nhà chung” của toàn bộ 10 quốc gia Đông Nam Á. Quá trình kết nạp diễn ra qua nhiều giai đoạn phản ánh sự hòa giải khu vực sau Chiến tranh Lạnh.
- Brunei: Gia nhập ngày 7/1/1984, trở thành thành viên thứ 6.
- Việt Nam: Gia nhập ngày 28/7/1995, thành viên thứ 7 — đánh dấu bước hòa giải quan trọng.
- Lào và Myanmar: Cùng gia nhập năm 1997.
- Campuchia: Gia nhập năm 1999, hoàn tất “ASEAN-10”.
Đến ngày 31/12/2015, ASEAN tiến thêm một bước lớn khi chính thức thành lập Cộng đồng ASEAN, xây dựng trên nền tảng Hiến chương ASEAN và lấy người dân làm trung tâm.
Kiến thức liên quan: Vai trò của ASEAN đối với Việt Nam
Việc Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995 gắn liền với bối cảnh thành lập của tổ chức này. Nếu ASEAN ra đời trong sự chia rẽ của Chiến tranh Lạnh, thì việc kết nạp Việt Nam lại là biểu tượng cho sự vượt qua những chia rẽ ấy.
Xem thêm : Côn Đảo Phú Quốc thuộc tỉnh nào? Giải đáp địa lý
Tư cách thành viên ASEAN mang lại cho Việt Nam nhiều lợi ích chiến lược. Về đối ngoại, ASEAN là nền tảng giúp Việt Nam mở rộng quan hệ và nâng cao vị thế quốc tế. Về kinh tế, Cộng đồng Kinh tế ASEAN tạo thị trường chung, thúc đẩy thương mại nội khối và thu hút đầu tư.
Bên cạnh đó, ASEAN còn là diễn đàn quan trọng để Việt Nam cùng các nước thành viên bảo đảm hòa bình, an ninh khu vực. Tinh thần đối thoại và đồng thuận vốn hình thành từ năm 1967 tiếp tục là nguyên tắc cốt lõi giúp khu vực duy trì ổn định trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn hiện nay.
Câu hỏi thường gặp về việc thành lập ASEAN năm 1967
ASEAN được thành lập vào ngày nào?
Ngày 8/8/1967, thông qua Tuyên bố Bangkok tại Thái Lan.
5 nước sáng lập ASEAN là những nước nào?
Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan.
Vì sao ASEAN ra đời trong Chiến tranh Lạnh?
Các nước muốn liên kết để giữ ổn định khu vực trước tác động của chiến tranh Việt Nam và cạnh tranh nước lớn.
Tổ chức nào là tiền thân của ASEAN?
Hiệp hội Đông Nam Á (ASA, 1961) và Maphilindo (1963).
ASEAN được thành lập năm 1967 là kết quả tất yếu của một giai đoạn lịch sử đầy biến động: Chiến tranh Lạnh, chiến tranh Việt Nam và làn sóng phi thực dân hóa cùng thôi thúc các quốc gia Đông Nam Á liên kết. Từ Tuyên bố Bangkok khiêm tốn hai trang, ASEAN đã phát triển thành tổ chức khu vực gồm 10 thành viên, trở thành điểm sáng về đoàn kết và hợp tác ở châu Á – Thái Bình Dương, trong đó Việt Nam là một thành viên tích cực.
Nguồn: https://khoangcach.com
Danh mục: Kiến thức