Quá trình thành lập Cộng hòa Nam Phi hoàn tất ngày 31/5/1961, khi Liên bang Nam Phi rời Khối Thịnh vượng chung Anh và tuyên bố trở thành nước cộng hòa sau cuộc trưng cầu dân ý chỉ dành cho người da trắng năm 1960. Đây là bước ngoặt chuyển từ thuộc địa Anh sang quốc gia độc lập, dù chế độ phân biệt chủng tộc Apartheid vẫn tiếp tục tồn tại đến năm 1994.
Quá trình thành lập Cộng hòa Nam Phi diễn ra như thế nào?
Cộng hòa Nam Phi (Republic of South Africa) chính thức ra đời ngày 31/5/1961. Sự kiện này đánh dấu việc Nam Phi tách khỏi Khối Thịnh vượng chung Anh và trở thành một quốc gia cộng hòa độc lập.
Bạn đang xem: Quá trình thành lập Cộng hòa Nam Phi chi tiết

Quá trình thành lập diễn ra qua ba bước chính. Trước tiên, người Afrikaner (hậu duệ người Hà Lan) muốn kiểm soát hoàn toàn chính sách đối nội mà không bị Anh can thiệp. Tiếp đó, một cuộc trưng cầu dân ý được tổ chức năm 1960 để quyết định vận mệnh chính trị. Cuối cùng, kết quả trưng cầu dẫn tới tuyên bố cộng hòa năm 1961.
Bối cảnh lịch sử: Từ thuộc địa đến Liên bang Nam Phi
Vùng đất Nam Phi trước thế kỷ XVII là nơi sinh sống của các bộ lạc bản địa như Khoisan và Bantu. Từ thế kỷ XVII, người Hà Lan rồi người Anh lần lượt đặt chân đến và biến khu vực này thành thuộc địa.
Sự cạnh tranh giữa hai nhóm thực dân da trắng đã định hình chính trị Nam Phi. Quá trình thành lập Cộng hòa Nam Phi là một câu chuyện phức tạp về sự xâm lược, đấu tranh và cuối cùng là sự giải phóng, trải qua nhiều thế kỷ biến động. Năm 1910, Liên bang Nam Phi được thành lập như một lãnh thổ tự trị trong Đế quốc Anh, đặt nền móng cho nhà nước hiện đại nhưng vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của thiểu số da trắng.
Chế độ Apartheid và động lực tách khỏi Anh
Yếu tố thúc đẩy trực tiếp việc tuyên bố cộng hòa là chính sách phân biệt chủng tộc Apartheid. Xét về mặt chính trị, chế độ Apartheid ở Nam Phi được chính thức hình thành từ cuộc bầu cử năm 1948, khi Đảng Dân tộc (National Party) lên cầm quyền với chương trình chính trị tóm tắt trong khái niệm apartheid, nghĩa là phân biệt hay phân lập chủng tộc.
Chính sách Apartheid loại toàn bộ người không phải da trắng khỏi các cơ quan quyền lực. Người Afrikaner cầm quyền lo ngại chính phủ Anh sẽ gây áp lực buộc họ thay đổi. Người Afrikaner mong muốn kiểm soát hoàn toàn chính sách đối nội, đặc biệt là chế độ Apartheid, mà không bị ảnh hưởng hoặc áp lực từ chính phủ Anh, nên họ tìm kiếm sự độc lập hoàn toàn. Đây chính là động lực khiến họ đẩy nhanh việc tách khỏi Khối Thịnh vượng chung.
Trưng cầu dân ý 1960 và tuyên bố cộng hòa 1961
Xem thêm : Sinh sản vô tính là hình thức sinh sản như thế nào?
Bước ngoặt pháp lý của quá trình thành lập là cuộc trưng cầu dân ý năm 1960. Trưng cầu dân ý năm 1960 là bước ngoặt trong quá trình chuyển đổi chính trị của Nam Phi, nhưng chỉ diễn ra cho người da trắng. Đa số cử tri da trắng bỏ phiếu ủng hộ việc tách khỏi Anh và lập nước cộng hòa.
Trên cơ sở kết quả này, ngày 31/5/1961, Nam Phi chính thức trở thành Cộng hòa Nam Phi và rời khỏi Khối Thịnh vượng chung Anh. Tuy nhiên, nền độc lập này không mang lại quyền lợi cho đa số dân cư. Chính quyền cộng hòa mới vẫn do Đảng Dân tộc kiểm soát và tiếp tục duy trì Apartheid, khiến người da đen tiếp tục bị tước quyền công dân.
Các mốc thời gian quan trọng trong quá trình thành lập
Để hình dung rõ hành trình từ thuộc địa đến nền dân chủ đa sắc tộc, bảng dưới đây tổng hợp các mốc lịch sử then chốt của Nam Phi.
| Năm | Sự kiện |
|---|---|
| 1910 | Thành lập Liên bang Nam Phi, lãnh thổ tự trị trong Đế quốc Anh |
| 1948 | Đảng Dân tộc lên cầm quyền, chính thức thiết lập chế độ Apartheid |
| 1960 | Trưng cầu dân ý (chỉ dành cho người da trắng) ủng hộ lập cộng hòa |
| 31/5/1961 | Thành lập Cộng hòa Nam Phi, rời Khối Thịnh vượng chung Anh |
| 1990 | Nelson Mandela được trả tự do, bắt đầu đàm phán xóa bỏ Apartheid |
| 1994 | Bầu cử dân chủ đa sắc tộc đầu tiên, Nelson Mandela làm Tổng thống |
Chuỗi mốc thời gian này cho thấy khoảng cách hơn 30 năm giữa việc lập cộng hòa (1961) và nền dân chủ thực sự (1994).
Kiến thức bổ sung: Sự sụp đổ của Apartheid và bầu cử dân chủ 1994
Việc thành lập cộng hòa năm 1961 chưa chấm dứt bất công. Người da đen dưới sự lãnh đạo của tổ chức ANC (Đại hội Dân tộc Phi) đã đấu tranh bền bỉ để đòi bình đẳng, cùng với sức ép cấm vận từ cộng đồng quốc tế.
Áp lực trong và ngoài nước cuối cùng buộc chính quyền phải nhượng bộ qua các mốc quan trọng:
- Năm 1990: Nelson Mandela được trả tự do sau 27 năm giam cầm, mở đường cho đàm phán.
- Năm 1993: Chính quyền tuyên bố xóa bỏ chế độ phân biệt chủng tộc.
- Ngày 27/4/1994: Cuộc tổng tuyển cử đa sắc tộc đầu tiên diễn ra, mọi công dân đều có quyền bầu cử.
Cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên năm 1994 được tổ chức thành công trong hòa bình, góp phần gắn kết xã hội và xây dựng một căn tính quốc gia mới cho Nam Phi. Nelson Mandela trở thành Tổng thống da đen đầu tiên, đánh dấu kỷ nguyên dân chủ.
Kiến thức liên quan: Nam Phi trong nhóm BRICS và vị thế châu Phi ngày nay
Xem thêm : March là tháng mấy? Giải đáp về tháng trong tiếng Anh
Hiểu quá trình thành lập giúp lý giải vị thế hiện nay của Nam Phi. Từ một quốc gia bị cô lập vì Apartheid, Nam Phi đã vươn lên thành nền kinh tế lớn của châu Phi và là thành viên có tiếng nói trên trường quốc tế.
Về kinh tế, Nam Phi sở hữu nền công nghiệp đa dạng và trữ lượng khoáng sản phong phú như vàng, kim cương, bạch kim. Đây là một trong những nền kinh tế công nghiệp hóa nhất lục địa châu Phi.
Về đối ngoại, Nam Phi là thành viên của nhóm BRICS (cùng Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc), phản ánh vai trò của quốc gia này trong nhóm các nền kinh tế mới nổi. Hành trình từ chia rẽ chủng tộc đến hòa giải dân tộc cũng biến Nam Phi thành một hình mẫu được nghiên cứu rộng rãi về xây dựng quốc gia hậu xung đột.
Câu hỏi thường gặp về quá trình thành lập Cộng hòa Nam Phi
Cộng hòa Nam Phi được thành lập năm nào?
Ngày 31/5/1961, khi Nam Phi rời Khối Thịnh vượng chung Anh và tuyên bố cộng hòa.
Vì sao Nam Phi tách khỏi Anh năm 1961?
Người Afrikaner muốn toàn quyền duy trì chế độ Apartheid mà không bị chính phủ Anh can thiệp.
Chế độ Apartheid bắt đầu và kết thúc khi nào?
Chính thức thiết lập năm 1948 và bị xóa bỏ vào năm 1994.
Ai là Tổng thống da đen đầu tiên của Nam Phi?
Nelson Mandela, được bầu sau cuộc tổng tuyển cử đa sắc tộc năm 1994.
Quá trình thành lập Cộng hòa Nam Phi là hành trình phức tạp trải dài từ thời thuộc địa đến ngày tuyên bố cộng hòa 31/5/1961, và mãi đến năm 1994 mới thực sự hoàn tất bằng nền dân chủ đa sắc tộc. Câu chuyện Nam Phi cho thấy độc lập chính trị và bình đẳng xã hội là hai chặng khác nhau, đồng thời để lại bài học sâu sắc về đấu tranh vì công lý và hòa giải dân tộc.
Nguồn: https://khoangcach.com
Danh mục: Kiến thức