Nguyên tử khối của bari là bao nhiêu? Giải đáp hóa học

6 phút đọc

Nguyên tử khối của bari (Ba) là 137 đvC theo cách ghi phổ thông trong sách giáo khoa Hóa học, hoặc 137,327 u nếu lấy giá trị chuẩn do IUPAC công bố. Bari là kim loại kiềm thổ thuộc nhóm IIA, có số hiệu nguyên tử 56. Giá trị 137 đvC được dùng để tính phân tử khối các hợp chất chứa bari trong bài tập hóa học.

Nguyên tử khối của bari là bao nhiêu?

Nguyên tử khối của bari bằng 137 đvC khi làm tròn theo quy ước trong sách giáo khoa Hóa học lớp 8 và lớp 10 tại Việt Nam. Đây là giá trị học sinh cần nhớ để giải các bài tập tính khối lượng chất hoặc cân bằng phương trình hóa học.

Nguyên tử khối của bari là bao nhiêu
Nguyên tử khối của bari là bao nhiêu

Theo giá trị chuẩn do Ủy ban Quốc tế về Trọng lượng Nguyên tử (thuộc IUPAC) công bố, khối lượng nguyên tử trung bình của bari là 137,327 u, với độ không chắc chắn ± 0,007. Khi giải bài tập thông thường, học sinh có thể dùng giá trị 137 để đơn giản hóa phép tính.

Bảng thông số cơ bản của nguyên tố bari

Ngoài nguyên tử khối, bari còn có nhiều thông số quan trọng cần tra cứu khi học và làm bài tập hóa học. Bảng dưới đây tổng hợp các dữ liệu chính của nguyên tố này.

Thông số Giá trị
Tên nguyên tố Bari (Barium)
Ký hiệu hóa học Ba
Số hiệu nguyên tử (Z) 56
Nguyên tử khối (SGK) 137 đvC
Nguyên tử khối chuẩn (IUPAC) 137,327 u
Nhóm – Chu kỳ Nhóm IIA – Chu kỳ 6
Cấu hình electron [Xe] 6s²
Hóa trị II
Khối lượng riêng 3,51 g/cm³

Trong đó, con số cần ghi nhớ nhất cho việc tính toán chính là nguyên tử khối 137 đvC và hóa trị II.

Vì sao nguyên tử khối của bari là 137,327 u?

Giá trị 137,327 u không phải con số ngẫu nhiên mà được tính từ các đồng vị bền của bari trong tự nhiên. Bari tồn tại dưới dạng hỗn hợp của bảy đồng vị bền, mỗi đồng vị chiếm một tỉ lệ khác nhau.

Nguyên tử khối trung bình được tính theo quy tắc bình quân có trọng số của các đồng vị. Trong đó, đồng vị phổ biến nhất là barium-138, chiếm khoảng 71,7% tổng số nguyên tử bari trong tự nhiên.

Bảy đồng vị bền của bari và tỉ lệ phần trăm của chúng như sau:

  • Ba-138: chiếm 71,7% — đồng vị phổ biến nhất.
  • Ba-137: chiếm 11,23%.
  • Ba-136: chiếm 7,854%.
  • Ba-135: chiếm 6,592%.
  • Ba-134: chiếm 2,417%.
  • Ba-130 và Ba-132: chiếm tỉ lệ rất nhỏ, khoảng 0,1% mỗi loại.

Chính vì Ba-138 chiếm đa số nên nguyên tử khối trung bình của bari gần với 137, giải thích lý do con số 137 được dùng phổ biến.

Cách dùng nguyên tử khối bari để tính phân tử khối hợp chất

Nắm được nguyên tử khối của bari giúp tính nhanh phân tử khối của các hợp chất chứa nguyên tố này. Đây là kỹ năng cơ bản khi giải bài tập hóa học phổ thông.

Cách tính đơn giản là cộng nguyên tử khối của tất cả nguyên tử trong công thức hóa học. Dưới đây là vài ví dụ với các hợp chất bari thường gặp:

  • Bari oxit (BaO): 137 + 16 = 153 đvC.
  • Bari hydroxide (Ba(OH)₂): 137 + (16 + 1) × 2 = 171 đvC.
  • Bari sulfat (BaSO₄): 137 + 32 + 16 × 4 = 233 đvC — hợp chất dùng làm chất cản quang khi chụp X-quang.

Với các phép tính nhanh, dùng giá trị làm tròn 137 là đủ chính xác cho hầu hết bài tập ở cấp phổ thông.

Câu hỏi thường gặp về nguyên tử khối của bari

Bari có ký hiệu hóa học là gì?

Bari có ký hiệu hóa học là Ba, số hiệu nguyên tử 56.

Bari có hóa trị mấy?

Bari có hóa trị II, dễ nhường 2 electron để tạo ion Ba²⁺.

Bari thuộc nhóm nào trong bảng tuần hoàn?

Bari thuộc nhóm IIA (kim loại kiềm thổ), chu kỳ 6.

Nên dùng 137 hay 137,327 khi làm bài tập?

Dùng 137 đvC cho bài tập phổ thông; 137,327 u khi cần độ chính xác cao.

Tóm lại, nguyên tử khối của bari là 137 đvC theo sách giáo khoa hoặc 137,327 u theo giá trị chuẩn IUPAC. Đây là thông số nền tảng giúp tính phân tử khối và giải các bài tập hóa học liên quan đến nguyên tố kim loại kiềm thổ này.