Trong quá trình hô hấp, thực vật hấp thụ khí oxygen (O₂) và thải ra khí carbon dioxide (CO₂) cùng hơi nước. O₂ đóng vai trò chất nhận electron cuối cùng trong chuỗi hô hấp, giúp phân giải chất hữu cơ để giải phóng năng lượng ATP nuôi sống cây.
Trong quá trình hô hấp thực vật hấp thụ khí nào?
Trong quá trình hô hấp, thực vật hấp thụ khí oxygen (O₂) — cùng loại khí mà con người và động vật cần để duy trì sự sống. Cây lấy O₂ từ không khí và dùng nó để phân giải chất hữu cơ, tạo ra năng lượng cho mọi hoạt động sống.
Bạn đang xem: Trong quá trình hô hấp thực vật hấp thụ khí nào? Giải đáp

Sản phẩm thải ra của hô hấp là khí carbon dioxide (CO₂) và hơi nước. Theo SGK Sinh học 11 (Bộ Giáo dục và Đào tạo), phương trình hô hấp tổng quát ở thực vật được viết là:
C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + năng lượng (nhiệt + ATP)
Như vậy, đáp án chính xác cho câu hỏi này là khí O₂ (oxi), không phải khí carbonic hay khí nitơ. Đây là điểm học sinh thường nhầm lẫn với quang hợp.
Cây lấy khí O₂ qua những bộ phận nào?
Thực vật không có cơ quan hô hấp chuyên trách như phổi ở động vật. Thay vào đó, cây trao đổi khí trực tiếp với môi trường qua nhiều bộ phận khác nhau trên toàn cơ thể.
- Khí khổng ở lá: Là con đường chính để O₂ đi vào và CO₂ thoát ra. Khí khổng phân bố dày ở mặt dưới lá.
- Lỗ vỏ (bì khổng) ở thân: Các lỗ nhỏ trên vỏ thân và cành giúp không khí lưu thông vào bên trong.
- Khe hở giữa các hạt đất ở rễ: Rễ hấp thụ O₂ hòa tan trong khe hở đất, nên đất tơi xốp, thoáng khí giúp rễ hô hấp tốt hơn.
Xem thêm : Muốn tìm số bị trừ ta làm thế nào? Giải đáp toán học
Vì cây hô hấp ở khắp mọi cơ quan, đất bị ngập úng hoặc nén chặt sẽ khiến rễ thiếu O₂, làm cây kém phát triển hoặc chết úng.
So sánh hô hấp và quang hợp: hai quá trình đối lập
Nhiều người nhầm lẫn giữa hô hấp và quang hợp vì cả hai đều trao đổi khí. Thực tế, đây là hai quá trình ngược nhau về nguyên liệu, sản phẩm và thời điểm diễn ra. Bảng dưới đây làm rõ sự khác biệt:
| Tiêu chí | Hô hấp | Quang hợp |
|---|---|---|
| Khí hấp thụ | O₂ (oxi) | CO₂ (carbonic) |
| Khí thải ra | CO₂ (carbonic) | O₂ (oxi) |
| Bào quan | Ty thể | Lục lạp |
| Thời điểm | Cả ngày lẫn đêm | Chỉ khi có ánh sáng |
| Năng lượng | Giải phóng năng lượng (ATP) | Tích lũy năng lượng |
Bảng cho thấy rõ: nếu hô hấp hấp thụ O₂ thì quang hợp lại thải ra O₂. Sự đối lập này tạo nên cân bằng khí trong tự nhiên và duy trì chu trình carbon sinh học trên Trái Đất.
Vai trò của ty thể và năng lượng ATP trong hô hấp
Bào quan thực hiện chức năng hô hấp chính ở thực vật là ty thể — được ví như “trạm biến thế năng lượng” của tế bào. Tại đây, chất hữu cơ được oxi hóa hoàn toàn nhờ O₂ để tạo ra năng lượng.
Hô hấp hiếu khí ở thực vật trải qua ba giai đoạn nối tiếp nhau. Đường phân diễn ra ở tế bào chất, chu trình Krebs xảy ra trong chất nền ty thể, và chuỗi truyền electron diễn ra ở màng trong ty thể. Chính giai đoạn cuối này là nơi O₂ được sử dụng làm chất nhận electron cuối cùng.
Về mặt năng lượng, một phân tử glucose khi hô hấp hiếu khí giải phóng khoảng 36–38 ATP theo cách tính truyền thống trong SGK. Nguồn ATP này cung cấp năng lượng cho cây tổng hợp chất, sinh trưởng, ra hoa và tạo quả.
Điều gì xảy ra khi cây thiếu khí O₂?
Xem thêm : 12 phút bằng bao nhiêu giờ? Cách đổi đơn vị thời gian
Khi môi trường thiếu oxygen — chẳng hạn đất ngập úng hoặc hạt bị ngâm nước lâu — cây buộc phải chuyển sang hô hấp kị khí (lên men). Đây là cơ chế sinh tồn tạm thời nhưng kém hiệu quả.
Hô hấp kị khí không cần O₂ nhưng chỉ tạo ra 2 ATP từ mỗi phân tử glucose, ít hơn rất nhiều so với hô hấp hiếu khí. Ngoài ra, quá trình này còn sinh ra rượu ethanol và axit lactic, tích tụ lâu sẽ gây độc cho tế bào thực vật.
Đây là lý do người trồng trọt cần đảm bảo đất thoát nước tốt, tơi xốp và thoáng khí. Việc xới đất, làm luống cao hay lắp hệ thống thoát nước đều nhằm tăng lượng O₂ trong đất, giúp rễ hô hấp hiếu khí mạnh và hấp thu nước, khoáng hiệu quả.
Câu hỏi thường gặp về hô hấp ở thực vật
Thực vật có hô hấp vào ban đêm không?
Có. Hô hấp diễn ra liên tục cả ngày lẫn đêm, còn quang hợp chỉ xảy ra khi có ánh sáng.
Hô hấp sáng là gì?
Là quá trình cây hấp thụ O₂ và giải phóng CO₂ ngoài sáng, xảy ra đồng thời với quang hợp ở thực vật C3.
Cây thải ra khí gì khi hô hấp?
Cây thải ra khí carbon dioxide (CO₂) và hơi nước trong quá trình hô hấp.
Tóm lại, trong quá trình hô hấp, thực vật hấp thụ khí oxygen (O₂) và thải ra khí carbon dioxide cùng hơi nước. Đây là quá trình sống còn giúp cây phân giải chất hữu cơ, tạo năng lượng ATP nuôi mọi hoạt động sống. Hiểu đúng bản chất này giúp phân biệt rõ hô hấp với quang hợp và ứng dụng vào chăm sóc cây trồng hiệu quả.
Nguồn: https://khoangcach.com
Danh mục: Kiến thức