Cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu cho vùng lãnh thổ phía Nam là đới rừng cận xích đạo gió mùa. Đây là kết quả của khí hậu cận xích đạo gió mùa đặc trưng cho phần lãnh thổ từ dãy Bạch Mã trở vào, với nền nhiệt độ cao quanh năm và chế độ hai mùa mưa – khô rõ rệt (SGK Địa lí 12, trang 48).
Cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu cho vùng lãnh thổ phía Nam là gì?
Cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu cho phần lãnh thổ phía Nam nước ta (từ dãy Bạch Mã trở vào) là đới rừng cận xích đạo gió mùa. Đây là đáp án chuẩn theo Sách giáo khoa Địa lí 12, trang 48.
Bạn đang xem: Cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu cho vùng lãnh thổ phía Nam?

Nguyên nhân xuất phát từ vị trí địa lí: phần lãnh thổ phía Nam nằm gần xích đạo hơn phần phía Bắc, nên mang sắc thái của vùng khí hậu cận xích đạo gió mùa. Nền nhiệt cao và ẩm quanh năm tạo điều kiện hình thành hệ sinh thái rừng đặc trưng cho vành đai cận xích đạo.
Trong đề thi và bài tập Địa lí 12, cần phân biệt rõ đới rừng cận xích đạo gió mùa (phía Nam) với đới rừng nhiệt đới gió mùa (phía Bắc). Đây là hai cảnh quan tiêu biểu cho hai phần lãnh thổ khác nhau qua ranh giới dãy Bạch Mã.
Vì sao đới rừng cận xích đạo gió mùa là cảnh quan tiêu biểu?
Cảnh quan của một vùng luôn phản ánh trực tiếp kiểu khí hậu chi phối nó. Phần lãnh thổ phía Nam mang khí hậu cận xích đạo gió mùa, nên cảnh quan tiêu biểu cũng thuộc đới rừng cận xích đạo gió mùa. Những đặc điểm khí hậu dưới đây quyết định điều này:
- Nhiệt độ trung bình năm trên 25°C: Vùng nóng đều quanh năm, không có tháng nào nhiệt độ trung bình xuống dưới 20°C, khác hẳn phía Bắc có mùa đông lạnh.
- Biên độ nhiệt năm nhỏ: Chênh lệch nhiệt độ giữa các tháng thấp, phản ánh tính chất ổn định của khí hậu gần xích đạo.
- Phân thành hai mùa mưa và khô rõ rệt: Đặc biệt rõ từ vĩ độ 14°B trở vào, chi phối nhịp sinh trưởng của thực vật.
Chính nền nhiệt cao và sự phân mùa mưa – khô đã tạo ra kiểu rừng đặc trưng, nơi thực vật thích nghi với thời kỳ khô hạn kéo dài hằng năm.
Đặc điểm thực vật và động vật của đới rừng phía Nam
Thành phần sinh vật của phần lãnh thổ phía Nam mang đậm dấu ấn vùng xích đạo và nhiệt đới, khác biệt rõ so với sinh vật cận nhiệt ở phía Bắc. Về nguồn gốc, phần lớn loài di cư lên từ Malaysia, Indonesia hoặc từ Ấn Độ – Myanmar sang.
Xem thêm : Kiểu gen thuần chủng là gì? Khái niệm và ví dụ
Về thực vật, trong rừng xuất hiện nhiều loài cây chịu hạn, rụng lá vào mùa khô, tiêu biểu là các loài thuộc họ Dầu. Có nơi hình thành loại rừng thưa nhiệt đới khô, tập trung nhiều nhất ở Tây Nguyên, thường gọi là rừng khộp.
Về động vật, đới rừng này là nơi sinh sống của các loài thú lớn vùng nhiệt đới và xích đạo như voi, hổ, báo, bò rừng. Ở vùng đầm lầy còn có trăn, rắn, cá sấu — nhóm loài đặc trưng cho môi trường nóng ẩm phía Nam.
Phân biệt cảnh quan hai phần lãnh thổ Bắc – Nam
Ranh giới phân chia hai phần lãnh thổ là dãy Bạch Mã. Bảng dưới đây tổng hợp điểm khác biệt giúp học sinh dễ ghi nhớ khi làm bài Địa lí 12:
| Tiêu chí | Phần lãnh thổ phía Bắc (từ Bạch Mã trở ra) |
Phần lãnh thổ phía Nam (từ Bạch Mã trở vào) |
|---|---|---|
| Kiểu khí hậu | Nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa đông lạnh | Cận xích đạo gió mùa |
| Nhiệt độ TB năm | Trên 20°C, có 2–3 tháng dưới 18°C | Trên 25°C, không tháng nào dưới 20°C |
| Biên độ nhiệt năm | Lớn | Nhỏ |
| Cảnh quan tiêu biểu | Đới rừng nhiệt đới gió mùa | Đới rừng cận xích đạo gió mùa |
Điểm mấu chốt để không nhầm lẫn: phía Nam nóng quanh năm và có cảnh quan cận xích đạo, còn phía Bắc có mùa đông lạnh và cảnh quan nhiệt đới gió mùa.
Nguyên nhân tạo nên sự phân hóa thiên nhiên Bắc – Nam
Sự khác biệt cảnh quan giữa hai phần lãnh thổ không ngẫu nhiên mà bắt nguồn từ đặc điểm địa lí tổng thể của Việt Nam. Ba yếu tố chính chi phối sự phân hóa này:
- Lãnh thổ kéo dài theo vĩ độ: Nước ta trải dài khoảng 15 vĩ độ, khiến phần phía Nam gần xích đạo nhận lượng bức xạ nhiệt lớn hơn hẳn phía Bắc.
- Ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc: Gió mùa Đông Bắc suy yếu và gần như bị chặn lại khi vượt qua dãy Bạch Mã, nên phía Nam không có mùa đông lạnh.
- Vị trí so với xích đạo: Càng vào Nam, tính chất khí hậu càng thiên về xích đạo, làm nền nhiệt cao và ổn định hơn.
Chính ba nhân tố trên đã tạo ra ranh giới thiên nhiên rõ rệt tại dãy Bạch Mã, chia lãnh thổ thành hai phần với cảnh quan đặc trưng riêng biệt.
Vai trò của dãy Bạch Mã trong phân chia lãnh thổ
Dãy Bạch Mã là ranh giới khí hậu tự nhiên quan trọng bậc nhất giữa hai phần lãnh thổ nước ta. Dãy núi chạy theo hướng tây – đông, đâm ngang ra biển, đóng vai trò như một bức tường chắn địa hình.
Xem thêm : Toán học: 100 x 100 bằng mấy?
Khi khối không khí lạnh của gió mùa Đông Bắc di chuyển xuống phía Nam, dãy Bạch Mã ngăn cản phần lớn luồng khí này. Nhờ vậy, khu vực từ Bạch Mã trở vào hầu như không chịu tác động của mùa đông lạnh, giữ được nền nhiệt cao ổn định.
Hệ quả là cảnh quan thiên nhiên hai bên dãy núi thay đổi rõ rệt: phía bắc mang sắc thái nhiệt đới gió mùa có mùa đông, phía nam mang sắc thái cận xích đạo gió mùa nóng quanh năm. Dãy Bạch Mã vì thế được xem là mốc chuyển tiếp cảnh quan tiêu biểu của Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp về cảnh quan thiên nhiên phía Nam
Cảnh quan tiêu biểu phần lãnh thổ phía Nam là gì?
Là đới rừng cận xích đạo gió mùa, do vùng này có khí hậu cận xích đạo gió mùa.
Ranh giới phân chia lãnh thổ phía Bắc và phía Nam là gì?
Dãy Bạch Mã. Từ đây trở vào là phần lãnh thổ phía Nam.
Rừng thưa nhiệt đới khô tập trung nhiều nhất ở đâu?
Ở Tây Nguyên, thường được gọi là rừng khộp.
Động vật tiêu biểu của đới rừng phía Nam là gì?
Các loài thú lớn như voi, hổ, báo, bò rừng và động vật vùng đầm lầy.
Tóm lại, cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu cho vùng lãnh thổ phía Nam là đới rừng cận xích đạo gió mùa, phản ánh trực tiếp kiểu khí hậu cận xích đạo gió mùa với nền nhiệt cao quanh năm và chế độ hai mùa mưa – khô. Nắm vững đặc điểm khí hậu, sinh vật cùng vai trò ranh giới của dãy Bạch Mã sẽ giúp bạn phân biệt chính xác cảnh quan hai phần lãnh thổ và làm tốt các câu hỏi trong chương trình Địa lí 12.
Nguồn: https://khoangcach.com
Danh mục: Kiến thức