Do gió mùa đông bắc nửa đầu mùa đông miền Bắc thế nào?

8 phút đọc

Do gió mùa Đông Bắc nên nửa đầu mùa đông ở miền Bắc nước ta thường có kiểu thời tiết lạnh, khô. Đây là hệ quả trực tiếp của khối khí lạnh xuất phát từ áp cao Xibia, thổi xuyên qua lục địa Trung Quốc trước khi tràn vào nước ta, nên mất gần hết độ ẩm và mang tính chất khô hanh.

Do gió mùa Đông Bắc nên nửa đầu mùa đông miền Bắc có thời tiết gì?

Do tác động của gió mùa Đông Bắc, nửa đầu mùa đông ở miền Bắc nước ta thường có kiểu thời tiết lạnh và khô. Đây là đáp án chuẩn theo chương trình Địa lý 12.

Do gió mùa đông bắc nên nửa đầu mùa đông miền Bắc có thời tiết gì
Do gió mùa đông bắc nên nửa đầu mùa đông miền Bắc có thời tiết gì

Nửa đầu mùa đông kéo dài khoảng từ tháng 11 đến tháng 1 năm sau. Trong giai đoạn này, gió mùa Đông Bắc di chuyển theo đường xuyên lục địa — từ áp cao Xibia thổi thẳng qua đất liền Trung Quốc xuống nước ta.

Hành trình dài hàng nghìn km trên đất liền khiến khối khí mất gần như toàn bộ độ ẩm. Kết quả là miền Bắc lạnh, khô hanh, trời quang mây, nhiệt độ ở đồng bằng hạ thấp, vùng núi cao có thể xuất hiện sương muối, băng giá.

Vì sao gió mùa Đông Bắc gây thời tiết lạnh khô?

Tính chất lạnh khô của nửa đầu mùa đông bắt nguồn từ hai yếu tố: nguồn gốc khối khí và con đường di chuyển của gió.

  • Nguồn gốc đại lục: Khối khí xuất phát từ áp cao Xibia (Siberia) — một áp cao nhiệt lực rất lạnh và khô, hình thành trên lục địa châu Á vào mùa đông.
  • Đường đi trên đất liền: Gió thổi xuyên qua lãnh thổ Trung Quốc trước khi vào Việt Nam, không đi qua biển nên không được bổ sung hơi ẩm.

Chính vì thế, khi tràn vào miền Bắc, gió chỉ mang theo không khí lạnh và ít hơi nước, tạo nên kiểu thời tiết lạnh khô đặc trưng.

Phân biệt thời tiết nửa đầu và nửa cuối mùa đông

Mùa đông miền Bắc có kiểu thời tiết “hai nửa” khác biệt rõ rệt, do con đường di chuyển của gió mùa Đông Bắc thay đổi theo thời gian. Bảng dưới đây tổng hợp sự khác biệt.

Giai đoạn Thời gian Đường đi của gió Kiểu thời tiết
Nửa đầu mùa đông Tháng 11 – tháng 1 Xuyên lục địa Trung Quốc Lạnh, khô, trời quang
Nửa cuối mùa đông Tháng 2 – tháng 4 Lệch ra biển, qua vịnh Bắc Bộ Lạnh, ẩm, có mưa phùn

Đến nửa cuối mùa đông, gió mùa Đông Bắc lệch đường ra biển, đi qua vịnh Bắc Bộ nên được bổ sung hơi ẩm. Vì thế thời tiết chuyển sang lạnh ẩm, mưa phùn ở đồng bằng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.

Tần suất và phạm vi hoạt động của gió mùa Đông Bắc

Gió mùa Đông Bắc không thổi liên tục mà hoạt động theo từng đợt trong suốt mùa đông. Đây là kiến thức bổ trợ giúp hiểu rõ hơn nhịp điệu thời tiết của miền Bắc.

Theo Wikipedia tiếng Việt về khí hậu Việt Nam, trong mùa đông, không khí vùng cực từ Cao nguyên Xibia xâm nhập sâu vào các vĩ độ thấp, trung bình tạo ra 3–4 đợt gió Đông Bắc mỗi tháng ở miền Bắc.

Về phạm vi, gió mùa Đông Bắc tạo mùa đông lạnh cho toàn bộ lãnh thổ từ dãy Bạch Mã (vĩ tuyến 16°B) trở ra. Càng vào phía Nam, gió càng suy yếu và gần như bị chặn lại ở Bạch Mã, nên miền Nam không có mùa đông lạnh rõ rệt.

Ảnh hưởng của thời tiết lạnh khô tới đời sống miền Bắc

Kiểu thời tiết lạnh khô nửa đầu mùa đông tác động rõ rệt tới sức khỏe, sinh hoạt và văn hóa của người dân Bắc Bộ.

Không khí khô hanh dễ gây khô da, nứt nẻ, các bệnh về đường hô hấp, nên người dân thường chú ý giữ ấm và cấp ẩm. Trong nông nghiệp, đây là thời điểm thuận lợi cho cây vụ đông ưa lạnh nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro rét đậm với mạ non và gia súc.

Mùa đông se lạnh cũng gắn liền với nhiều sinh hoạt văn hóa truyền thống của châu thổ Bắc Bộ, trong đó có loại hình múa rối nước — nghệ thuật dân gian ra đời từ đời sống nông nghiệp lúa nước của vùng đồng bằng sông Hồng.

Câu hỏi thường gặp

Nửa đầu mùa đông miền Bắc lạnh khô hay lạnh ẩm?

Lạnh khô, do gió mùa Đông Bắc đi qua lục địa nên mất độ ẩm.

Vì sao nửa cuối mùa đông lại có mưa phùn?

Vì gió lệch ra biển, qua vịnh Bắc Bộ, được bổ sung hơi ẩm nên gây lạnh ẩm, mưa phùn.

Gió mùa Đông Bắc xuất phát từ đâu?

Từ áp cao Xibia (Siberia) trên lục địa châu Á, mang tính chất rất lạnh và khô.

Mùa đông lạnh do gió mùa Đông Bắc kéo dài tới đâu?

Từ dãy Bạch Mã (vĩ tuyến 16°B) trở ra Bắc.

Tóm lại, do tác động của gió mùa Đông Bắc, nửa đầu mùa đông ở miền Bắc nước ta có thời tiết lạnh, khô — kết quả của khối khí lục địa Xibia đi qua đất liền và mất độ ẩm. Nắm được cơ chế “hai nửa mùa đông” sẽ giúp bạn phân biệt chính xác thời tiết lạnh khô đầu mùa và lạnh ẩm cuối mùa trong đề thi Địa lý 12.